در عقد شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ، ورثهاش بجاى أو هستند
وچنانچه خودشان عمل را انجام ندهند وأجير هم نگيرند ، حاكم شرع از مال
ميت أجير مىگيرد وحاصل را بين ورثه ميت ومالك قسمت مىكند وچنانچه
ميت مالي نداشته باشد مساقات به هم مىخورد واگر شرط كرده باشند كه خود أو
درختها را تربيت نمايد ، پس اگر قرار گذاشتهاند كه به ديگرى واگذار نكند ، با مردن
أو نيز معامله به هم مىخورد واگر قرار نگذاشتهاند مالك مىتواند عقد را به هم بزند ،
يا راضى شود كه ورثه أو يا كسى كه آنها اجيرش مىكنند ، درختها را تربيت نمايد .
مسأله 2244 - اگر شرط كند كه تمام حاصل براي مالك باشد ، مساقات
باطل است وميوه مال مالك مىباشد وكسى كه كار مىكند نمىتواند مطالبه اجرت
نمايد ولى اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى
وكارهاى ديگر را به مقدار معمول به كسى كه درختها را تربيت كرده بدهد .
مسأله 2245 - اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد
وآنچه عمل مىآيد مال هر دو باشد ، بنابر أقوى صحيح است .
كساني كه نمىتوانند در مال خود تصرف كنند
مسأله 2246 - بچهاى كه بالغ نشده شرعا نمىتواند در مال خود تصرف كند
ونشانه بالغ شدن يكى از سه چيز است :
أول : روئيدن موى درشت زير شكم بالاى عورت .
دوم : بيرون آمدن منى .
سوم : تمام شدن پانزده سال قمري در مرد وتمام شدن نه سال قمري در زن .
مسأله 2247 - روئيدن موى درشت در صورت وپشت لب ودر سينه
وزير بغل ودرشت شدن صدا ومانند اينها نشانه بالغ شدن نيست ، مگر انسان به
واسطه اينها به بالغ شدن يقين كند .
مسأله 2248 - ديوانه وسفيه يعنى كسى كه مال خود را در كارهاى بيهوده