دهد ، اگر منفعتى بدست آورد ودر بين سال بميرد ، بايد مخارج تا موقع مرگش را
از آن منفعت كسر كنند وخمس باقيمانده را بدهند .
مسأله 1764 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وآن را
نفروشد ودر بين سال قيمتش پائين آيد ، خمس مقدارى كه بالا رفته بر أو
واجب نيست .
مسأله 1765 - اگر قيمت جنسي را كه براي تجارت خريده بالا رود وبه اميد
اين كه قيمت آن بالاتر رود ، تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد وقيمتش
پائين آيد خمس مقدارى را كه بالا رفته بر أو واجب است ، بلكه اگر به اندازهاى هم
نگهداشته كه تجار معمولا براي گران شدن جنس ، آن را نگه مىدارند ، خمس
مقدارى كه بالا رفته بايد بدهد .
مسأله 1766 - اگر غير مال التجارة مالي داشته باشد كه خمسش را داده يا
خمس ندارد مثلا به أو بخشيدهاند ، چنانچه قيمتش بالا رود ، وآن را بفروشد
مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده ، خمس دارد . ولى اگر مثلا درختى كه خريده ميوه
بياورد يا گوسفند چاق شود ، در صورتي كه مقصود أو از نگهدارى آنها اين بوده كه
منفعتى از آنها ببرد ، بايد خمس آنچه زياد شده بدهد .
مسأله 1767 - اگر باغي احداث كند براي آنكه بعد از بالا رفتن قيمتش
بفروشد ، بايد خمس ميوه ونمو درختها وزيادى قيمت باغ را بدهد ولى اگر باغ را
فقط براي ميوه خوردن وعائله خود احداث كند ويا به اين قصد بخرد وجزء
مؤنه محسوب شود آن باغ ونمو آن خمس ندارد ولى اگر براي اين كه ميوه آن را
بفروشد واز قيمت آن استفاده كند آن را احداث كرده است حكم سرمايه را پيدا
مىكند كه بايد خمس ميوه ونمو درختها را بدهد .
مسأله 1768 - اگر درخت بيد وچنار ومانند اينها را بكارد ، سالى كه موقع
فروش آنها است اگر چه آنها را نفروشد ، بايد خمس آنها را بدهد ولى اگر مثلا از
شاخههاى آن كه معمولا هر سال مىبرند ، استفادهاى ببرد وبه تنهائى يا