ملحقات رساله آيت الله سيستانى مسائل بانكى
1 سپرده گذارى قرض گرفتن
بانكها ، سه نوع هستند :
1 - خصوصى : كه سرمايهاش از اموال يك تن يا چند شخص سرمايه گذار تشكيل مىشود .
2 - دولتى : كه سرمايهاش از اموال دولتى است .
3 - مشترك : كه از سرمايهء دولت و بخش خصوصى ، تشكيل مىشود .
مسأله 1 قرض كردن از بانكها خصوصى ، با شرط پرداخت بيش از مبلغ قرض شده ، ربا و حرام است و اگر شخصى به اين شكل قرض كند ، اصل قرض صحيح و شرط باطل است و پرداخت و گرفتن مبلغ اضافه به عنوان وفاى به شرط حرام است .
براى رهايى از ربا ، راههايى ذكر شده است ؛ مانند :
يك : قرض گيرنده ، فرضاً كالايى را از بانك يا وكيل او ده يا بيست درصد گرانتر از قيمت واقعى آن مىخرد و يا كالايى را به كمتر از قيمت واقعى آن به بانك مىفروشد و ضمن معامله شرط مىكند كه بانك مبلغى را كه موردتوافق طرفين است براى مدت معينى به او قرض دهد . در چنين حالى مىگويند كه قرض گرفتن از بانك جايز است و ربا نيست .
ليكن اين مسأله خالى از اشكال نيست و احتياط واجب اجتناب از آن است .
همين مسأله در مورد هِبه ، اجاره و صلح به شرط قرض دادن جارى است .
و مانند آن است اگر كسى در يك معاملهء محاباتى ( فروش به كمتر از قيمت يا خريد به گرانتر از آن ) شرط كند كه در اداى دَيْن به او مهلت دهد .
دو : قرض را تبديل به بيع بكنند ؛ مانند آنكه بانك مبلغ معينى مثلًا هزار تومان را به هزار و دويست تومان به صورت نسيهء دو ماهه بفروشد .
اگر چه در حقيقت اين مورد قرض ربوى نيست ، ليكن صحت بيع محل اشكال است .
البته مانعى ندارد كه بانك مبلغى را مثلًا هزار تومان به صورت نسيهء دو ماهه به قرض گيرنده بفروشد و بهاى آن را كه بعداً دريافت مىكند از پول ديگرى به مقدار هزار و دويست تومان به موجب نرخ تبديل ارز قرار دهد و پس از آن مدت ، بانك مىتواند از