احكام ارث
مسأله اختصاصى
زنجانى : پيش از شرح تفصيلى احكام و مسائل ارث ذكر برخى از اصطلاحات و قواعد آن مفيد به نظر مىآيد .
الف : وارثان خويشاوند نسبى در سه طبقه قرار دارند ، و طبقه اوّل و دوم از دو صنف تشكيل مىشود .
طبقه اوّل : داراى دو صنف است : صنف اوّل : پدر و مادر . صنف دوم : فرزندان ( بى واسطه يا با واسطه ) .
طبقه دوم : داراى دو صنف است : صنف اوّل : پدر بزرگ و مادر بزرگ ( بى واسطه يا با واسطه ) . صنف دوم : برادر و خواهر و برادرزاده و خواهرزاده ( بى واسطه يا با واسطه ) .
طبقه سوم : كه يك صنف است : عمو و عمّه و دايى و خاله و فرزندان آنها .
مراد از عمو ، عموى خود شخص يا عموى پدر يا مادر يا عموى پدر بزرگ يا مادر بزرگ و . . است و همين طور مراد از عمّه و دايى و خاله ، و مراد از فرزندان ، فرزندان بى واسطه يا با واسطه مىباشد .
سه قاعده مربوط به طبقات و اصناف وارثان :
قاعده اوّل : هر طبقه بر طبقه بعدى مقدم است و با بودن يك نفر از طبقه اوّل نوبت به طبقه دوم نمىرسد و با بودن يك نفر از طبقه دوم نوبت به طبقه سوم نمىرسد .
قاعده دوم : در هر صنف ، كسى كه به ميّت نزديكتر است ، بر كسى كه از ميّت دور تر است مقدم است ، ولى خويشاوند نزديكتر در يك صنف بر خويشاوند دور تر در صنف ديگر مقدّم نيست . بنا بر اين فرزند بر نوه و نوه بر نتيجه مقدّم است ، ولى پدر بر نوه مقدّم نيست ، چون در دو صنف قرار دارند ، و نيز پدر بزرگ خود ميّت بر پدر بزرگ پدر ميّت مقدّم است و برادر بر برادرزاده مقدّم است ، ولى پدر بزرگ بر برادرزاده و نيز برادر بر پدر بزرگ با واسطه مقدّم نيست چون در دو صنف قرار دارند .
قاعده سوم : خويشاوند پدر و مادرى ، بر خويشاوند پدرى مقدّم است ، به شرطى كه هر دو در يك فاصله از ميّت قرار داشته باشند ، ولى اگر فاصله آنها يكى نباشد ، خويشاوند پدر و مادرى مقدّم نيست ، بنا بر اين خويشاوند نزديكتر بر خويشاوند دور تر مقدّم است ، هر چند خويشاوند نزديكتر از طريق تنها پدر به ميّت برسد و خويشاوند دور تر از طريق پدر و مادر .
از قاعده دوم و سوم يك مورد استثنا شده است : پسر عموى پدر و مادرى ميّت بر عموى