مطلع از دسايس عمال أجانب لازم است اين اشخاص فاسق فاسد را به ملت معرفى كنند ،
ومردم را از شر آنها بر حذر دارند .
مسأله 2803 - اگر بواسطة قرائنى ظن حاصل شد كه شخص متصدى كه به لباس
أهل علم است مؤسسه را از طرف دولت جائر تصدى نموده است لازم است كه به مفاد مسأله
2801 با آنها عمل شود يا آن كه برائت أو ثابت شود .
مراتب امر به معروف ونهى از منكر
مسأله 2804 - براي امر به معروف ونهى از منكر مراتبى است ، وجائز نيست با
احتمال حاصل شدن مقصود از مرتبه پائين ، به مراتب ديگر عمل شود .
مسأله 2805 - مرتبه أول آن كه با شخص معصيت كار طورى عمل شود كه بفهمد
براي ارتكاب أو به معصيت ، اين نحو عمل با أو شده است ، مثل اين كه از أو رو برگرداند ، يا با
چهره عبوس با أو ملاقاة كند ، يا ترك مراوده با أو كند واز أو اعراض كند به نحوى كه
معلوم شود اين أمور براي آن است كه أو ترك معصيت كند .
مسأله 2806 - اگر در اين مرتبه درجاتى باشد لازم است با احتمال تأثير درجه
خفيف تر ، به همان اكتفا كند ، مثلا اگر احتمال مىدهد كه با تكلم با أو ، مقصود حاصل
مىشود ، به همان اكتفا كند وبه درجه بالاتر ، عمل نكند ، خصوصا اگر طرف شخصي است
كه اين نحو عمل موجب هتك أو مىشود .
مسأله 2807 - اگر اعراض نمودن وترك معاشرت با معصيت كار موجب تخفيف
معصيت مىشود يا احتمال بدهد كه موجب تخفيف مىشود ، واجب است اگر چه بداند
موجب ترك به كلى نمىشود ، واين امر در صورتي است كه با مراتب ديگر ، نتواند از معصيت
جلوگيرى كند .
مسأله 2808 - اگر علماء اعلام احتمال بدهند كه اعراض از ظلمه وسلاطين جور ،
موجب تخفيف ظلم آنها مىشود ، واجب است اعراض كنند از آنها ، وبه ملت مسلمان
بفهمانند اعراض خود را .
مسأله 2809 - اگر مراوده ومعاشرت علماء اعلام با ظلمه وسلاطين جور ، موجب
تخفيف ظلم آنها شود ، بايد ملاحظه كنند كه آيا ترك معاشرت أهم است - زيرا ممكن است
معاشرت موجب سستى عقايد مردم شود ، وموجب هتك اسلام ومراجع اسلام شود - يا
تخفيف ظلم پس هر كدام أهم است ، به آن عمل كنند .