مسأله 2291 - اگر كسى كه قرض مىدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه
مىدهد بگيرد ، مثلا يك من گندم بدهد وشرط كند كه يك من وپنج سير بگيرد ، يا ده
تخم مرغ بدهد كه يازده تا بگيرد ، ربا وحرام است . بلكه اگر قرار نگذارد كه
بدهكار كارى براي أو انجام دهد ، يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس ديگر پس
دهد مثلا شرط كند كه يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد ،
ربا وحرام است ونيز اگر با أو شرط كند كه چيز را كه قرض مىگيرد بطور مخصوصى
پس دهد ، مثلا مقدارى طلاى نساخته به أو بدهد وشرط كند كه ساخته پس بگيرد ، باز هم
ربا وحرام مىباشد . ولى اگر بدون اين كه شرط كند ، خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض
كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب است .
مسأله 2292 - ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است وكسى كه قرض ربائى
گرفته مالك آن نمىشود ونمىتواند در آن تصرف كند . ولى چنانچه قرض دهنده به اعلم
به بطلان قرض ومالك نشدن سود راضى به تصرف قرض گيرنده باشد بطورى كه رضايت
أو مبنى بر اين معامله باطل نباشد تصرف قرض گيرنده در آن مال جائز است .
مسأله 2293 - اگر گندم ، يا چيزى مانند آن را بطور قرض ربائى بگيرد وبا آن
زراعت كند ، حاصلى كه از آن بدست مىآيد مال قرض دهنده است .
مسأله 2294 - اگر لباسى را به ذمه بخرد وبعدا از پولى كه به قرض ربائى
گرفته ، يا از پول حلالى كه مخلوط با ربا است به صاحب لباس بدهد ، پوشيدن آن لباس
ونماز خواندن با آن اشكال ندارد . ولى اگر به فروشنده بگويد كه اين لباس را با اين پول
مىخرم ، پوشيدن آن لباس حرام است واگر بداند پوشيدن آن حرام است نماز هم با آن
باطل مىباشد .
مسأله 2295 - اگر انسان مقدارى پول به تاجرى بدهد كه در شهر ديگر از
طرف أو كمتر بگيرد ، اشكال ندارد واين را صرف برأت مىگويند .
مسأله 2296 - اگر مقدارى پول به كسى بدهد كه بعد از چند روز در شهر ديگر
زيادتر بگيرد ، مثلا نهصد ونود تومان بدهد كه بعد از ده روز در شهر ديگر هزار تومان
بگيرد ربا وحرام است ، ولى اگر كسى كه زيادى را مىگيرد در مقابل زيادى ، جنس