باشد ، نبايد كرايه آنها را جزء مخارج حساب كند . ونيز براي كارهائى كه خودش
كرده ، يا ديگرى بي اجرت انجام داده چيزى از حاصل كسر نمىشود .
مسأله 1891 - اگر درخت انگور يا خرما را بخرد ، قيمت آن جزء مخارج
نيست ولى اگر خرما يا انگور را پيش از چيدن وقبل از تعلق زكات در مواردى كه خريدن
آن صحيح است بخرد ، پولى را كه براي آن داده ، جزء مخارج حساب مىشود .
مسأله 1892 - اگر زمينى را بخرد ودر آن زمين گندم يا جو بكارد ، پولى
را كه براي خريد زمين داده جزء مخارج حساب نمىشود . ولى اگر زراعت را پيش از
تعلق زكات بخرد پولى را كه براي خريد آن داده مىتواند جزء مخارج حساب نمايد واز
حاصل كم كند ، اما بايد قيمت كاهى را كه از آن بدست مىآيد ، از پولى كه براي خريد
زراعت داده كسر نمايد . يعنى بايد مخارج را تقسيم كند آنچه سهم گندم باشد از گندم
كم كند چنان كه در مخارج زراعت هميشه بايد اين جهت ملاحظه شود مثلا اگر
زراعتى را پانصد تومان بخرد وسهم كاه آن وقت خريد صد تومان باشد ، فقط چهار
صد تومان آن را مىتواند جزء مخارج حساب نمايد .
مسأله 1893 - كسى كه بدون گاو وچيزهاى ديگرى كه براي زراعت لازم
است مىتواند زراعت كند ، اگر اينها را بخرد ، نبايد پولى را كه براي خريد اينها داده
جزء مخارج حساب نمايد .
مسأله 1894 - كسى كه بدون گاو وچيزهاى ديگرى كه براي زراعت لازم
است نمىتواند زراعت كند ، اگر آنها را بخرد وبواسطة زراعت به كلى از بين برود ،
مىتواند تمام قيمت آنها را جزء مخارج حساب نمايد واگر مقدارى از قيمت آنها كم
شود ، مىتواند آن مقدار را جزء مخارج حساب كند ولى اگر بعد از زراعت چيزى از
قيمتشان كم نشود ، نبايد چيزى از قيمت آنها را جزء مخارج حساب نمايد .
مسأله 1895 - اگر در يك زمين جو وگندم وچيزى مثل برنج ولوبيا كه
زكات آن واجب نيست بكارد چنانچه بر حسب معمول استفاده از هر دو جنس در موقع
كشت منظور باشد مخارج به نسبت مداخل تقسيم مىشود واگر فائده يكى از آنها
بقدرى كم باشد كه در موقع كشت منظور نباشد مخارج از چيزى محسوب مىشود كه