مىشود بدهد .
مسأله 1774 - تاجر وكاسب وصنعتگر ومانند اينها از وقتي كه شروع
به كاسبى مىكنند يك سال كه بگذرد ، بايد خمس آنچه را كه از خرج سالشان زياد
آيد بدهند وكسى كه شغلش كاسبى نيست ، اگر اتفاقا منفعتى ببرد ، بعد از آن كه يك
سال از موقعى كه فائده برده بگذرد ، بايد خمس مقدارى را كه از خرج سالش زياد
آمده بدهد .
مسأله 1775 - انسان مىتواند در بين سال هر وقت منفعتى به دستش آمد
خمس آن را بدهد . وجايز است دادن خمس را تا آخر سال تأخير بيندازد واگر براي
دادن خمس سال شمسي قرار دهد ، مانعى ندارد .
مسأله 1776 - كسى كه مانند تاجر وكاسب بايد براي دادن خمس ، سال
قرار دهد اگر منفعتى بدست آورد ودر بين سال بميرد ، بايد مخارج تا موقع مرگش را از
آن منفعت كسر كنند وخمس باقيمانده را بدهند .
مسأله 1777 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود ، وآن را
نفروشد ودر بين سال قيمتش پائين آيد ، خمس مقدارى كه بالا رفته بر أو واجب
نيست .
مسأله 1778 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وبه اميد
اين كه قيمت آن بالاتر رود ، تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد وقيمتش پائين آيد
تمام خمس مقدارى كه بالا رفته بر أو واجب نيست بلكه همان مقدار از عين را كه در
حال استقرار خمس به نسبت تمام عين خمس آن شده در حال گرانى عين وارزانى
آن بايد بدهد مثلا اگر از سرمايه خمس داده جنسي را هزار تومان خريد ودر سر سال
قيمت آن جنس شش هزار تومان شد شش يك آن جنس خمس آن مىشود كه اگر
نپرداخت وقيمت آن در سال بعد هم ترقى كرد سپس تنزل نمود مثلا به همان هزار
تومان أول رسيد بايد شش يك هزار تومان كه قيمت روز أداء است بپردازد بلى اگر
در حين ترقى قيمت عين در دست أو تلف شده باشد وبعد تنزل قيمت پيدا كرده باشد
وبدون عذر در أداء خمس آن تأخير كرده باشد خمس ترقى قيمت را تا روز تلف