تصرف كند ، ولى در مالي كه شك دارد خمس آن را دادهاند يا نه مىتواند
تصرف نمايد .
مسأله 1827 - كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر ملكي بخرد وقيمت
آن بالا رود ، چنانچه آن ملك را براي آن نخريده كه قيمتش بالا رود وبفروشد
مثلا زمينى را براي زراعت خريده است اگر پول خمس نداده را به فروشنده داده
وبه أو گفته اين ملك را به اين پول مىخرم ، ويا چيزى را كه خريده از أول قصد
داشته كه پول خمس نداده را عوض آن بدهد . معامله صحيح است ، ولى خمس
قيمت خريد را بايد بدهد .
مسأله 1828 - كسى كه از أول تكليف ، خمس نداده اگر از منافع كسب
چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده ويك سال از خريد آن گذشته بايد خمس آن
را بدهد واگر أثاث خانه وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد مطابق شأن
خود خريده پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فايده برده آنها را خريده
لازم نيست خمس آنها را بدهد ، واگر نداند كه در بين سال خريده يا بعد از تمام
شدن سال ، بنابر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند .
2 - معدن
مسأله 1829 - اگر از معدن طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، نفت ، ذغال سنگ ،
فيروزه ، عقيق ، زاج ، نمك ومعدنهاى ديگر ، چيزى به دست آورد در صورتي كه
به مقدار نصاب باشد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1830 - نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاست ، يعنى اگر قيمت
چيزى را كه از معدن بيرون آورده ، بعد از كم كردن مخارجى كه براي آن كرده به
15 مثقال طلا برسد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1831 - استفادهاى كه از معدن برده ، اگر قيمت آن به 15 مثقال طلا
نرسد ، خمس آن در صورتي لازم است كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب