منافع در بين سال خريده يا بعد از گذشت سال ، احتياطا با حاكم شرع مصالحه
نمايد .
معدن ( 1416 ) اگر از معدن طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، نفت ، زغال سنگ ، فيروزه ،
عقيق ، زاج ، نمك ، ومعادن ديگر چيزى به دست آورد ، در صورتي كه به مقدار
نصاب برسد ، بنابر أقوى بايد خمس آن را بدهد ، وبر خلاف منفعت كسب ، خمس
معدن را نمىتواند تا سر سال به تأخير بيندازد .
( 1417 ) نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاى سكه دار است ، يعنى اگر قيمت
چيزى را كه از معدن بيرون آورده ، بعد از كم كردن هزينه اخراج به 15 مثقال طلاى
سكه دار برسد ، بايد خمس آن را بدهد .
( 1418 ) سودى كه از معدن برده ، اگر قيمت آن به 15 مثقال طلاى سكه دار
نرسد ، بنا بر أقوى خمس آن در صورتي لازم است كه به تنهايى يا با منفعت هاى
ديگر كسب أو ، از مخارج سالش زياد بيايد .
(
( 1419 ) لازم نيست كه معدن را يك دفعه اخراج كند بلكه اگر مدتي اعراض كند
ودوباره مشغول شود نيز كافى است .
( 1420 ) اگر چند نفر با شراكت ، معدن را استخراج كنند ، چنانچه بعد از كسر
هزينه استخراج ، نصيب هر كدام به حد نصاب برسد بايد خمس آن را بدهند ، وبنا
بر احتياط واجب ، اگر نصيب مجموع همه به حد نصاب برسد ، بايد هر كدام خمس
نصيب خود را بدهد .
( 1421 ) لازم نيست كه معدن يكى باشد بلكه اگر متعدد هم باشد ودرآمد
مجموع بعد از كسر هزينه به حد نصاب برسد خمس دارد وهم چنين لازم نيست كه
معدن از يك نوع باشد ، بلكه اگر از چند نوع هم باشد ، خمس واجب است .