آن خلاف شأن أو است كه در اين صورت خمس ندارد .
( 1377 ) اگر از غير كسب مالي به دست آورد ، مثلا چيزى به أو ببخشند يا جايزه
بدهند ، يا اين كه از راه وصيت يا نذر شخصي يا عمومى يا وقف ، چيزى به أو برسد ،
اگر از مخارج سالش زياد بيايد ، بنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد .
( 1378 ) مهرى را كه زن مىگيرد وارثى كه به انسان از خويشاوندى مىرسد كه
نمىداند با أو خويشاوند است ، بنابر احتياط واجب اگر از مخارج سالش اضافه آمد ،
بايد خمس بدهد ، ولى ارثهاى ديگر كه از خويشاوندى مىرسد كه مىداند با أو
خويشاوند است ، اگر چه از مخارج سالش زياد بيايد خمس ندارد ، ولى اگر علم
دارد كه مورث خمس مال را نداده ، واجب است خمس آن را بدهد .
( 1379 ) پولى را كه انسان قرض گرفته وسر سال در دست أو است بايد خمس آن
را بدهد . وهم چنين بر شخص قرض دهنده ، در صورتي كه سر سال امكان وصول
آن قرض باشد ، خمس واجب است اگر چه وصول نكرده باشد ، ودر صورتي كه سر
سال امكان وصول نداشت ، هر وقت كه وصول كرد فورا بايد خمس آن را بدهد .
( 1380 ) اگر به واسطه قناعت كردن ، منفعت كسب را كمتر مصرف كند وچيزى
از مخارج سال زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد . وهم چنين اگر كسى بيشتر از
متعارف ومتناسب با شأن خود در سال از در آمد مصرف كند خمس مقدار زائد را
بايد بدهد .
( 1381 ) كسى كه ديگرى مخارج أو را مىدهد ، مثل زنى كه شوهر مخارج أو را
مىدهد ، اگر خودش كسبى داشته باشد بايد خمس تمام مالي را كه به دست
مىآورد بدهد ، ولى اگر مقدارى از آن را خرج زيارة ومانند آن كرده باشد ، فقط بايد
خمس باقيمانده را بدهد .
( 1382 ) اگر ملكي را بر افراد معينى مثلا بر أولاد خود وقف نمايد ، چنانچه آنها
در آن ملك زراعت ودرختكارى كنند واز آن چيزى به دست آورند واز مخارج سال
آنان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهند .
( 1383 ) اگر مالي را كه فقير بابت خمس وزكات وصدقه مستحبى گرفته ، از
مخارج سالش زياد بيايد وشخص با گرفتن اين مال ، ديگر فقير نباشد واجب است