راوى بحث كنيم و از اين جهت مورد بررسى قرار دهيم كه براى برخى از مسلمين آينده جامعهء اسلامى را از ديدگاه مكتب خود ، چه به صورت يك جامعه اسلامى و دولت اسلامى ، و يا نظام مخصوص حضرت مهدى - عليه السلام - بازگو كنيم .
و به زودى انطباق و هماهنگى آن را با قواعد و ادله راستين اسلامى ، خواهيم سنجيد .
( 1 ) اين دو روايت ، هر دو بر اين مطلب اتّفاق دارند كه در كنارههاى دريا شهرهاى بزرگ بسيارى است ، كه امكان دارد در صحراهاى يكى از قارهها و يا در جزاير پهناور يكى از اقيانوسها باشند . و روايت مازندرانى صريحا مىگويد كه در درياى ابيض ميانه - مديترانه - مىباشند و وجود همين جزاير علّت نامگذارى آن دريا به بحر ابيض شده است ، زيرا پيرامون آنها را آب سفيد رنگ صافى گرفته است كه رنگش با رنگ ديگر آبهاى دريا تفاوت دارد ، و هرگاه كشتىهاى كافران و محاربان ، وارد آن آبها مىشود ، با قدرت خداوند و توجّهات حضرت بقية اللّه - عليه السلام - غرق مىشوند .
( 2 ) اين مجموعه سرزمينى بزرگ و گسترده را در روى زمين تشكيل مىدهد ، زيرا هر يك از شهرهاى آن با ديگرى ، دوازده و يا پانزده روز راه فاصله دريايى و يا خشكى - با وسايل مرسوم و رايج قرن ششم و يا هفتم هجرى - دارد ، كه اين مسافت تقريبا فاصلهء ميان مكّه و مدينه منوّره در حجاز ، و يا بصره و بغداد در عراق ، مىباشد .
با وجود پهنه گسترده و مساحت زياد ، اين سرزمين را باغها و روستاهاى بسيارى احاطه كرده است كه به هزار و دويست روستا ، در اطراف هر شهر ، مىرسد . بدين ترتيب ساكنان آن را بايد بيش از ده ميليون نفر بدانيم و لذا دولت متوسطى مىباشد كه مىتواند نمونهاى از يك جامعه اسلامى به بهترين روش را تشكيل دهد .
( 3 ) اين مجموعه ، از زيباترين صحنههاى طبيعى و بهترين شرايط اقتصادى برخوردار است ، به نحوى كه زبان را ياراى توصيف آن نيست . و در اين ميان كافى است كه بدانيم بسيارى از خانههاى آنجا ، از سنگ مرمر شفاف ساخته شده است و گرداگرد هر شهرى ، را صدها مزرعه و بوستان با هواى آزاد و
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 94
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٩٤