خورشيد است ، آنگاه كه ابرها آن را از ديدهها دور مىسازند . » « 1 »
( 1 ) و نيز مىافزايد :
« و من براى ساكنان روى زمين موجب امنيّت و آرامش هستم ، همچنانكه ستارهها براى ساكنان آسمان آرامشبخش مىباشند . »
ابر كنايه از مخفى بودن عنوان و شخصيّت است و خورشيد كنايه از تأثير سودبخش حضرت در جامعه انسانى مىباشد ، و البته روشن است كارى كه حضرت به صورت ناشناس ، مىتواند انجام دهد ، از آنچه در حال ظهور و آشكارا ممكن است انجام گيرد ، بسيار كمتر است .
( 2 ) طبق نظريّهء دوم ، كه پنهانى عنوان باشد ، صحيحترين معنايى كه ممكن است براى اين روايت به نظر آيد ، همين برداشت است ، نه تفسيرها و بافتههايى كه برخى از آنها يك وجود تشريفاتى فلسفى براى امام - عليه السلام - اثبات كرده و برخى ديگر منافعى فرضى براى آن حضرت گفتهاند . و آنچه را كه دانشمندان گذشته ما گفتهاند از باب ضيق خناق و بىتوجهى به اين معناى فراگير و جامع بوده است .
( 3 ) آرى ، طبق نظريّهء اوّل - كه پنهانى جسم حضرت باشد - بايد به اين گونه تفسيرها و تأويلات قائل شويم ، كه حضرت مهدى - عليه السلام - جز به همان اندازه اندكى كه روايات مشاهده بر آنها دلالت مىكند ، نمىتواند كارى انجام دهد . و اين مقدار فايده و عمل ، براى تشبيه آن حضرت به خورشيد پنهان در پس ابر ، كفايت نمىكند . در اين صورت با داشتن آن نظريّه ، بايد براى فهم اين روايت به آن تفسيرهاى كذايى متوسّل شد . لكن طبق نظريّه دوم ديگر نيازى به اين تفسيرها نبوده و آن معناى جامع و شامل را معتقد مىشويم .
( 4 ) و نيز از جمله فرمايشات حضرت مهدى - عليه السلام - در اين زمينه ، روايتى است كه طى آن به شيعيان و پيروان خود مىفرمايد :
« ما شما را از نظر دور نداشته و فراموشتان نمىكنيم ، و اگر توجّه ما به شما نبود ، سختيها و دشواريها بر شما وارد شده و دشمنان شما را ريشهكن مىنمودند . پس از خدا ترسيده و تقوى پيشه سازيد و از ما براى
هامش
( 1 ) احتجاج طبرسى 2 / 284 و ديگر كتابها .