است ، و كشته شدن مردى هاشمى در بين ركن و مقام . »
( 1 ) شيخ صدوق « 14 » نيز از امام صادق - عليه السلام - روايت كرده است كه آن حضرت فرمود : « پنج چيز پيش از قيام قائم اتّفاق مىافتد » و از آن جمله قتل نفس زكيّه را برشمرد .
و نيز از آن حضرت روايت شده است كه پيش از قيام قائم پنج علامت نشانه حتمى است و از آن جمله قتل نفس زكيه است .
( 2 ) در روايتى ديگر در ضمن امور حتميّه از حضرت باقر روايت شده كه فرمود :
« و كشته شدن نفس زكيّه از امور حتميّه است » .
و ديگر اخبارى كه در اين باره وارد شده است .
( 3 ) ما دربارهء نفس زكيه در ضمن چند امر بحث مىكنيم :
امر اوّل : مقصود از نفس زكيّه
، نفس كامله پاك و پاكيزه است ، كه كلمهء زكيّه از ريشهء زكى است به معناى « رشد كرد و پاكيزه شد » . و مقصود از رشد در اصطلاح اسلامى تكامل با علم و اخلاص و فداكارى است ؛ و ممكن است با دقّت بيشترى براى كمال دو معنى در نظر بگيريم :
معناى اوّل : كمال عبارت است از آنچه كه خواستهء اسلام است از يك فرد مسلمان كه در درجهء بالاى ايمان و اراده و فداكارى و از خودگذشتگى باشد ، و بنابراين مقصود از نفس زكيّه يكى از اشخاص با اخلاص و آزمايش شده در دوران غيبت كبرى خواهد بود كه بر اثر فتنهها و انحرافات حاكم در آن زمان به شهادت مىرسد ( البتّه با صرفنظر از آنچه كه در امر سوم خواهيم گفت ) .
معناى دوم : مقصود از كمال برائت از آدمكشى است كه به همين معنى در قرآن مجيد آمده است كه مىفرمايد : « آيا نفس زكيّهاى را بدون اينكه كسى را كشته باشد تو كشتى ؟ كار زشتى انجام دادى . » « 15 » و شايد از اين كه در اخبار
هامش
( 14 ) كمال الدين / 640 - 650 .
( 15 ) كهف / 74 .