( 1 ) شيخ مفيد « 88 » در ارشاد از حضرت موسى بن جعفر - عليه السلام - در حديثى روايت كرده است كه آن حضرت فرموده است : « و مسخ در بين دشمنان حق » .
به اين مضمون نوبت نقد و بررسى نمىرسد ، زيرا اگر چه مسخ از نظر عقلى ممكن و در تاريخ هم اتّفاق افتاده است ؛ چنان كه در قرآن كريم از آن خبر مىدهد ، لكن در امّت اسلامى واقع نخواهد شد ، زيرا رواياتى در اين مورد داريم كه كيفرهاى دنيوى كه بر امتهاى ديگر وارد شده است ، در امّت اسلامى واقع نخواهد شد و لذا اين امّت را « امّت مرحومه » ناميدهاند .
آرى ممكن است كه مسخ شدن رمزى باشد از جهت انتقال و برگشت از راه راست به گمراهى و اين حرف درستى است و در مورد افراد بسيارى صدق مىكند ، لكن اين معنى بر خلاف ظاهر روايات است .
( 2 )
امر دهم : برگشت مردهها به دنيا
در اين مورد فقط شيخ مفيد روايتى را به طور مرسل در كتاب ارشاد نقل كرده است و مىگويد : روايات گوياى نشانههائى براى قيام حضرت قائم مهدى - عليه السلام - و آيات و دلائل و حوادثى است كه پيش از ظهور آن حضرت بوقوع مىپيوندد . بعد آنها را مىشمرد تا اين مسأله :
« و مردههائى از قبر بپامىخيزند و به دنيا برمىگردند ، و يكديگر را مىشناسند و به ديدار يكديگر مىروند . » « 89 »
( 3 ) ظاهر اين عبارت آن است كه اين موضوع در دوران غيبت كبرى واقع مىشود و شايد از نشانههاى مخصوصى باشد كه براى آگاه شدن افراد با اخلاص از نزديك بودن ظهور انجام مىگيرد . لكن چيزى كه مطلب را آسان مىكند آن است كه اين خبر چون خبرى مرسل است ( و سندى برايش ذكر نشده ) نمىتواند يك مسألهء تاريخى را اثبات كند .
( 4 ) اگر كسى بگويد : اين خبرى است از جمله اخبار مربوط به رجعت كه آن
هامش
( 88 ) ارشاد مفيد / 338 .
( 89 ) ارشاد / 337 .