حكومت بنى اميّه و روى كار آمدن دولت بنى عبّاس رحلت فرمودند .
( 1 )
امر چهارم : اختلاف اهل مشرق و مغرب
رواياتى از اختلاف اهل مشرق و مغرب صحبت مىكند ، همچون روايتى كه از حضرت امام محمّد باقر - عليه السلام - نيز روايت شده است ، كه در همان حديث حضرت مىفرمايند :
« و اهل مشرق و مغرب با هم اختلاف پيدا كنند . » « 23 »
اختلاف اهل مشرق و مغرب را مىتوان به دو گونه معنى كنيم :
( 2 ) اوّل : اختلاف اهل مشرق و مغرب كشورهاى اسلامى و بر اساس اسلامى به شكل كلّى . اين همان چيزى است كه در طول تاريخ اتّفاق افتاده است كه در شرق بنى عبّاس حكومت مىكردند و در غرب كه اندلس باشد بنى اميّه حكومت داشتند ؛ چنان كه در كشور مغرب ( شمال آفريقا ) مهدى آفريقائى محمد بن عبد اللّه حكومت مىكرد و فرزندانش به مصر آمده و حكومت فاطميّون مصر را تأسيس كردند ، و اين دو حكومت غربى از حكومت شرقى بنى عبّاس جدا بوده و با آنها اختلاف و درگيرى داشتند .
( 3 ) دوم : آنچه كه در زمان ما پديد آمده است و از جنگ جهانى دوم تاكنون با آن دست به گريبان هستيم كه دو دولت بزرگ در دنيا زمام امور جهان را بدست گرفته ، و جهان را به دو بلوك شرق و غرب تقسيم كردهاند . و اگر ما به اساس و پايهء تشكيل اين دو قدرت بزرگ بنگريم مىبينيم كه بر دو پايهء فكرى عميق و ريشهدار كه تا حدود دو قرن امتداد و كشش دارد استوار است : يكى فكر سرمايهدارى و ديگرى سوسياليستى . و به هر حال اين دو تفكّر زائيدهء تمدّن جديد اروپا است كه بر پايهء مادّى محض كه با اديان الهى تناقض و مخالفت همه جانبه دارد استوار است ( چنان كه در بحثهاى اعتقادى مطرح است ) ( 4 ) به هر حال اين اختلاف به هر يك از دو معنى كه باشد ، از نشانههاى ظهور قرار داده شده ، از اين جهت كه پديدهاى است مهم و جالب نظر و از جهت ديگر
هامش
( 23 ) غيبت نعمانى / 262 .