اين را برايتان آوردهام .
( 1 ) گويد : حضرت گفت : اى معتب آن پارچه را از اين شخص بگير ؛ و سپس آن شخص بيرون رفت . آنگاه حضرت صادق - عليه السلام - فرمودند : صفت و خصوصيّت درست است و وقت نزديك شده است ، اين شخص صاحب پرچمهاى سياه است كه از خراسان مىآيند . سپس فرمود : اى معتب خود را به او برسان و از او بپرس اسمش چيست . و بعد گفت كه اگر اسمش عبد الرحمن باشد به خدا سوگند كه او خودش است . گويد : معتب رفت و پرسيد . وقتى جواب داد كه اسمش عبد الرحمن است . هنگامى كه بنى عبّاس به حكومت رسيدند به او نگريست ديد كه وى عبد الرحمن ابو مسلم خراسانى است . « 17 »
( 2 ) و از نظر تاريخ صحيح اسم ابو مسلم عبد الرحمن و امام صادق - عليه السلام - همزمان با او بوده است . و ظاهر فرمايش آن حضرت كه مىفرمايد :
« اين شخص صاحب پرچمهاى سياه است » اشاره به همين فرمايش رسول خدا - صلوات اللّه عليه و آله - است ، مخصوصا در كنار اين جملهء حضرت : « وصف درست است و وقت نزديك شده است » كه مقصود نزديك شدن خروج پرچمهاى سياه و يا خروج ابو مسلم خراسانى است نه نزديك شدن ظهور حضرت بقيّة اللّه ؛ گرچه خبر دادن پيامبر از اين واقعه همراه با بشارت به وجود حضرت مهدى - عليه السلام - است .
( 3 ) بنابراين اين احتمال كه مقصود قيام و تشكيل حكومت بنى عبّاس باشد رجحان دارد و فقط دو اشكال در آن هست :
اشكال اوّل : صرف نظر از سختگيرى لازم در سند ، راويان اين حديث ناشناخته هستند و از اين جهت نمىشود به آن اعتماد كرد .
اشكال دوم : اين معنى با روايات ديگرى « 18 » كه از حضرت رسول رسيده است معارضه و مخالفت دارد ؛ مانند اينكه حضرت فرمودند :
« هرگاه ديديد پرچمهاى سياه از سوى خراسان بيرون آمده به سوى آن
هامش
( 17 ) بحار الانوار ( كمپانى ) 11 / 142 ؛ طبع جديد 47 / 132 - 133 .
( 18 ) صواعق المحرقه / 98 .