آزمايش به خوبى بيرون نيايند ، روى صلاح و خوشبختى را نخواهند ديد .
( 1 ) از اينجا مىفهميم كه هدف برنامهريزى الهى آن است كه مىخواهد آزمايشى برگزار كند كه به تدريج امّت اسلامى را بسوى ايجاد اين دو شرط بالا ببرد و روحيّات آنان را كامل گرداند ، به طورى كه بتوانند زمام رهبرى جهان را به دست گيرند ، و اين شرط سوم را تحقّق بخشند . در گذشته در اين باره به تفصيل سخن گفتهايم .
( 2 ) بعد از بررسى سه شرط اساسى ظهور دو نكتهء ديگر را بايد در نظر داشته باشيم :
نكتهء اوّل : گاهى گفته مىشود كه علاوه بر شرايط سهگانهء فوق ، شرط ديگرى نيز لازم است تا در روز موعود بتوان عدالت كامل جهانى را پياده كرد . و آن شرط عبارت است از وجود تودههاى مردمى كه در سطحى كافى از فرهنگ و شعور اجتماعى و روحيّهء فداكارى باشند ، تا در نخستين مرحلهء روز موعود گروههاى اوليّهء پيروان حضرت را تشكيل دهند . زيرا آن افراد با اخلاص درجه يك كه شرط سوم با وجود آنها محقّق مىشد ، گروه پيشرو جبههء جنگ جهانى هستند ؛ لكن اگر بخواهند آن نقشه عدالت جهانى را پياده كنند ، مىبايست جمعيّت بيشترى را داشته باشند تا در آغاز زمينهاى براى پذيرش آن برنامه باشند و از جامعهء آنان شروع شود .
( 3 ) اين مطلب را مىتوانيم صحيح بدانيم زيرا خداوند در برنامهريزى خود دو سطح از شعور و آگاهى را به عنوان نتيجهء آزمايش مشخّص ساخته است :
اوّل : اخلاص در خواستهها كه همان آمادگى مردم براى پذيرفتن و پاسخگوئى به نداى امام عصر باشد . و قبلا گفتيم كه اين آمادگى در بسيارى از مردم وجود دارد ، گرچه پيش از ظهور دست به انجام گناهان و معصيتهائى مىزنند و احيانا انحرافاتى دارند .
دوم : احساس نااميدى از تمامى تجربيّات گذشتهاى كه مدّعى حلّ
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 504
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٥٠٤