( 1 ) با در نظر گرفتن بطلان اين دو فرض ، آنچه كه ما گفتيم اثبات مىشود كه براى پياده كردن عدالت جهانى نياز به يار و ياور و پشتيبان مىباشد تا با همكارى آنان بتوان به صورتى طبيعى و عادى به گسترش عدل و داد پرداخت . ويژگيهائى را كه اين افراد مىبايست واجد باشند ، در همين شرط نهفته است . زيرا اين افراد مىبايست داراى خصوصيّات معيّنى باشند تا بتوانند آن كار مهم را انجام دهند و الّا هرگونه پشتيبانى كفايت نمىكند .
بنابراين نمىتوان گفت كه فقط روح فداكارى و از خودگذشتگى اگر در افراد باشد ، براى يارى كردن و همكارى با آن رهبر واحد كافى است . بلكه شرايط ديگر نيز لازم دارند كه مهمترين آنها دو شرطى است كه هر دو يكديگر را تكميل كرده و پا به پاى هم بايد وجود داشته باشند ، و ديگر ويژگيها را مىتوان به آن دو شرط اساسى برگرداند . و آن دو عبارتند از :
اوّل : درك و فهم راستين از اهميّت آن هدف و نتيجهاى كه به خاطر آن تلاش و كوشش مىكنند و مىخواهند آن را پياده كنند .
دوم : آمادگى همه جانبه براى فداكارى و از خودگذشتگى در راه هدف .
( 2 ) هر اندازه كه از اين دو حالت در يك فرد ايجاد شود ، او را شايستهء كار اجتماعى و دسته جمعى و جهاد در راه حق مىنمايد . و آنچه كه از آزمايش الهى به دست مىآيد ، تكامل در درجات اين دو شرط است . و آنچه كه شرط ظهور است ، همان است كه اين دو ويژگى در تعدادى كافى از افراد مردم به وجود آيد . و اين همان نتيجهاى است كه از برنامهريزى الهى براى تحقّق روز موعود به دست مىآيد . و به هر اندازه كه از اين دو ويژگى كم شود ، و افراد نسبت به آن كمبود داشته باشند ، به همان مقدار از كار و تلاش و جهاد عاجز و ناتوان مىباشند ؛ هر چند نسبت به حالات روحى گوشهگيرى و به خود فرو رفتن خيلى با اخلاص و در درجات بالا باشند . و به همين نسبت يك امّت هر چند نسبت به وجود اين افراد كمبود داشته باشد ، به همان اندازه از پياده كردن عدالت در جامعهء خود ناتوان است . حتّى اگر تمام مردم جهان براى نجات او بپاخيزند ، تا وقتى خود افراد يك ملّت به راستى نخواهند اصلاح شوند و درك و شعور كامل نداشته باشند و از
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 503
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٥٠٣