( 1 )
فصل اوّل شرايط ظهور
مفهوم فوق از چندين جهت مورد بررسى قرار مىگيرد :
( 2 )
جهت اوّل : فرق شرايط با علائم
از جمله چيزهائى كه به عنوان شرايط ظهور دانسته شد ، وجود تعداد كافى از اشخاص با اخلاص و مؤمن و آزمايش شده ، در ركاب حضرت مهدى - عليه السلام - براى نبرد و پيكار جهانى حضرت در راه حقّ و هدايت مىباشد ؛ و در آينده خواهيم ديد كه از جمله علائم ظهور وجود دجّال و فرو رفتن در زمين و مطالبى ديگر ذكر شده است .
( 3 ) مفهوم شرايط و علائم در اين جهت با يكديگر شريكند ، كه هر دو پيش از ظهور حضرت تحقّق خواهند يافت ، و تا آنها انجام نگيرد ، حضرت ظاهر نخواهد شد ، زيرا اگر پيش از تحقّق شرايط و نشانهها ظهور انجام گيرد ؛ لازم مىآيد كه مشروط پيش از آنكه شرطش وجود يابد تحقّق پذيرد ، و پيش از رسيدن مقدّمه و وسيله غايت و نتيجه محقّق شود ، و همچنين علاماتى كه درستى آن محرز شده است ، دروغ از كار درآيد . « 1 »
هامش
( 1 ) علائم ظهور در روايات از نظر وقوع به دو دسته حتمى و غير حتمى تقسيم شدهاند . و لذا مسلّم است علائمى كه در مورد محتوم بودن آنها نصّى نداشته باشيم ، احتمال رخ ندادن آنها وجود دارد . گذشته از اين ، طبق روايتى كه در كتاب الغيبه نعمانى / 303 آمده است حتّى امور محتوم نيز بداء پذيرند ؛ و لذا امكان عدم وقوع علائم حتمى نيز در جاى خود مطرح مىباشد . مرحوم نورى