خود مىبينيم كه بسيارى از افراد مردم - اگر نگوييم اكثريت و يا همه مردم - هنوز امتحان نشدهاند ، و امتحان آنها به پايان نرسيده است ، ( 1 ) مىگوييم : مىتوان به اين اشكال دو پاسخ داد :
اوّل : اين سخن حاكى از اين است كه معناى امتحان و آزمايش درست فهميده نشده است ، زيرا مقصود از امتحان آن نيست كه يك فرد در دوران كوتاه عمرش امتحان داده و در امتحان هم قبول شده باشد ، تا منتظر آن باشيم كه هر فردى به آخرين حدّ امتحان نهايى خود رسيده باشد ، بلكه مقصود ، تمحيص و آزمايش تمام امت و عموم افراد است به صورت جمعى در طول امتداد زمان ، به صورتى كه نتيجهاش قبولى و سرفراز بيرون آمدن از امتحان است در آخر امتحان .
( 2 ) و اين مطلب ، با در نظر گرفتن مطلبى كه ما از آن به عنوان قانون « پيوند و پيوستگى بين نسلها » نام مىبريم ، كامل مىشود ، زيرا هر نسلى نتيجه جزئيات و پيشرفتهاى نسلهاى پيش از خود را به نسلهاى بعدى منتقل مىكند ، و نسل بعدى نيز موظّف است كه آنها را تكميل كرده و به نسلهاى آينده تحويل دهد ، و آن نسل نيز به نسلهاى پس از خود . همچنين است نسبت به نتايج تمحيص و آزمايش ، كه هر نسلى نتيجه آزمايش نسل قبل را گرفته و با رشد و تكميل آن به نسلهاى بعدى تحويل مىدهد ، و ممكن است در دوران خود به تجربيات و نتايج جديد دست يابد كه درجات او را بالا برده و بر اثر برخورد با ظلم و ستمهايى كه در جامعه او وجود دارد و مقابله با آنها ، از يك تمحيص و آزمايش قوى بهرهمند شود ، و سپس آنها را به نسلهاى بعدى خود منتقل كند .
( 3 ) بر طبق قانون « به هم پيوستگى نسلها » در آينده ، امّت و تودههاى مردم در شرايطى قرار خواهند گرفت كه تمحيص الهى و آزمايش خداوندى به حد مطلوب رسيده و شرايط ظهور فراهم خواهد آمد ؛ در زمانى كه مردم به دو گروه تقسيم مىشوند : عدّهاى از اين بوتهء آزمايش نتوانستهاند پيروزمندانه بيرون آيند و در آن واماندهاند . اينان همان كسانى هستند كه بيراهه را پيموده و همان اكثريتى هستند كه زمين را پر از ظلم و جور كردهاند . و گروهى ديگر پيروز گشته و توفيق
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 379
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٣٧٩