پولدار است مخصوصا در آن جمله كه مىگويد : « اگر ديروز آمده بودى مىپذيرفتم » كه معلوم مىشود روز قبل نيازمند بوده و امروز نيازى ندارد .
اگر فرض شود كه اين توجيهات درست نيست ، به ناچار مفهوم اين روايات آن است كه در دوران غيبت كبرى پول و ثروت در نزد مسلمانها زياد خواهد بود ، و در اين صورت اشكالات و اعتراضات ذيل بر اين روايات وارد مىشود .
( 1 )
اعتراضاتى بر روايات فوق
: اعتراض اوّل : اين اخبار با رواياتى كه دلالت بر بردى اوضاع و آشفتگى مردم و فزونى شرور و بديها داشت ، معارش و مخالف است .
از آن جمله روايتى است كه بخارى « 96 » از حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - روايت كرده است كه آن حضرت فرموده است :
« صبر پيشه سازيد ؛ زيرا زمانى بر شما نخواهد گذشت ، مگر اينكه زمان بعديش بدتر از آن خواهد بود ، تا وقتى كه به لقاى پروردگارتان برسيد . »
( 2 ) مقصود از لقاى پروردگار ، مردان افراد است ، نه برپايى قيامت ، تا اينكه شامل دوران ظهور و بعد از ظهور حضرت نشود . و بر فرض هم كه اطلاق روايت شامل آن زمان بشود ، ادله قطعيهاى كه دلالت بر خوبى اوضاع و رفاه حال مردم در زمان ظهور حضرت دارد ، آن اطلاقات را مفيد مىسازد .
به هر حالت در هم پيچيدگى و آشفتگى اوضاع كه در طول دوران غيبت كبرى جريان دارد ، با اين گونه روايات كثرت مال منافات دارد .
( 3 ) اعتراض دوم : اين اخبار به طور كلّى با طبيعت اشياء و اينكه براى هر كارى علت و سببى است و كارها مىبايست از طريق اسباب صورت گيرد مباين و معارض است ؛ زيرا بعد از آنكه واضح شد كه در دوران غيبت كبرى ، مفاسد و انحرافات روبه فزونى است و فرمانروايان كافر و وزراى فاسق بر جامعه حكومت خواهند كرد ، در اين صورت چگونه ممكن است وضع اقتصادى مردم خوب باشد
هامش
( 96 ) صحيح بخارى 9 / 61 - 62 .