( 1 ) اين گونه روايات را گروه بسيارى از راويان و حديثنويسان شيعه و سنى روايت كردهاند ، از جمله نويسندگان زير :
( 2 ) 1 ) بخارى از حضرت رسول - صلوات اللّه و سلامه عليه و آله - :
« زمان نزديك مىشود ، كارها كم مىگردد ، خودخواهيها و كينهتوزيها گسترده مىشود ، فتنه و آشوبها پديد مىآيد . . . » « 5 »
( 3 ) 2 ) بخارى از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - :
« به زودى فتنههايى خواهد آمد ، آن كس كه بنشيند ، بهتر است از آن كس كه بپاخيزد و قيام كند . . . » « 6 »
اين روايت را مسلم با اسناد ديگرى نيز نقل كرده است . « 7 »
( 4 ) 3 ) بخارى از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - :
« من جايگاه فرود فتنهها را در خانههاى شما ، همچون جاى ريزش باران مىبينم . » « 8 »
بخارى براى اين روايت اسناد متعدّد نقل كرده است .
( 5 ) 4 ) نعمانى از حضرت صادق - عليه السلام - در ضمن حديثى طولانى ، از « فتنهها و آشوبهاى گمراه كنندهء وحشتزا » خبر داده است . « 9 » و نيز از حضرت امام محمد تقى - عليه السلام - روايت كرده كه آن حضرت فرموده است :
« قائم - عليه السلام - قيام نمىكند ، مگر در هنگامى كه ترس شديدى بر مردم سايه افكنده باشد و زلزلهها و فتنه و بلا مردم را در بر گرفته باشد . . . » « 10 »
معناى فتنه :
( 6 ) در لغت عرب ، فتنه چندين معنى دارد ، كه بر حسب اختلاف آن معانى ، اين احاديث را مىتوان به چندينگونه معنى كرد ، گرچه مىشود همه را به يك
هامش
( 5 ) صحيح بخارى 9 / 61 .
( 6 ) صحيح بخارى 9 / 64 .
( 7 ) صحيح مسلم 8 / 168 - 169 .
( 8 ) صحيح مسلم 8 / 168 - 169 .
( 9 ) غيبت نعمانى / 153 .
( 10 ) غيبت نعمانى / 235 .