ادامه دهد .
( 1 ) ما آن شرايط و ويژگيها را مىتوانيم در ضمن چند امر خلاصه كنيم :
امر اوّل : قطع شدن وحى و ارتباط انسان به صورت مستقيم با خداوند ، پس از رحلت رسول اكرم - صلّى اللّه عليه و آله .
امر دوم : پايان يافتن برنامهء تحقق موفقيّتآميز شريعت كامل با رحلت آن حضرت و يا نهايتا با پايان پذيرفتن دوره اوّل خلافت .
امر سوم : پايهگذارى شدن حكومت در كشورهاى اسلامى ، بر اساس مصالح و منافع شخصى حكومتها و سياستهاى تجاوزكارانه و انحرافى .
امر چهارم : پائين بودن سطح مسائل اخلاقى به صورتى عمومى در بين مردم ، كه عموما مصالح فردى و شخصى را بر منافع و اهداف دينى و الهى ترجيح مىدهند .
( 2 ) هر يك از اين امور به تنهايى كافى است كه موجب يأس و نوميدى از اجراى اسلام و پياده شدن تعاليم عدالتبخش آن شود ، و لذاست كه هر انسانى به طور مداوم نيازمند تقويت اراده دينى خود است كه هميشه در مقابل مسائل اسلامى ، احساس مسئوليّت كند ، كه هر قدر بتواند خود را مسئول و متعهد ببيند ، به همان اندازه از اين ميدان آزمايش و امتحان خدايى موفق و پيروز بيرون آمده است .
لكن اين اندازه براى برپايى عدالت جهانى كفايت نمىكند ، بلكه بايد آزمايشى دشوارتر پيش آيد تا همگان غربال شوند و حقيقت هر فردى معلوم شود ، و آنچه در باطن اشخاص است ، به ظاهر آيد ، و هر آن كس كه بيهوده ، ادعايى داشته و خود را شايسته برپايى عدالت جهانى مىديده ، از اين ميدان آزمايش ، رو سياه بيرون آيد .
( 3 ) اين آزمايش دشوار الهى ، به دو صورت انجام گرفته و امّت اسلامى - بلكه عموم انسانها در طول تاريخ - تاكنون با اين دو آزمايش دست به گريبان بودهاند :
اوّل : غيبت و پنهانى حضرت بقيّة اللّه - ارواحنا فداه : اين غيبت و پنهانى براى بسيارى از انسانهاى ناآگاه و بىاطلاع موجب شك و ترديد ، بلكه انكار نسبت به وجود مقدّس آن حضرت شده است .
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 276
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٢٧٦