( 1 )
جهت سوم : برنامهريزى الهى بعد از اسلام
مقصود از عنوان فوق آن سلسله برنامهريزيهايى است كه از آغاز پيدايش اسلام شروع شده و تا روز موعود ادامه دارد ، و مىبايست كه موضع اسلام را در اين برنامهريزى ، و جايگاه رهبران اسلامى ، و تأثيرى را كه در اين كار داشتهاند ، بشناسيم .
و در اين باره در ضمن چندين نكته سخن خواهيم گفت :
( 2 )
نكته اول : اسلام ، دين خاتم
اسلام تنها طرح و برنامه عدالت كامل است كه خداوند متعال آن را براى اجرا در آن روز موعود ذخيره كرده است .
دليل ما بر اين مطلب ، عبارت است از ادله قطعيّهاى كه خاتميّت اين دين الهى را اثبات مىكند ، و مىگويد كه بعد از پيامبر اسلام پيامبر ديگرى نيست ، و اينكه : « حلال حضرت محمّد - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - تا روز قيامت حلال ، و حرام او تا روز قيامت حرام است » . اگر اين دين كمبودى مىداشت و ناقص بود ، غرض و هدف الهى برآورده نمىشد و بر خداوند متعال لازم بود كه با فرستادن پيامبرى ديگر و طرح شريعت و قانونى ديگر ، غرض و هدف خود را برآورده نسازد ، و اين بر خلاف آن دليل قطعى است كه مىگويد : بعد از پيامبر اسلام پيامبر ديگرى نخواهد آمد .
( 3 ) به اضافه دلائل مسلّم ديگرى كه جهانى بودن دعوت اسلامى را اثبات مىكند و گوياى فراگيرى و شمول دستورات اسلام براى هر مسأله و مشكلى است و مىگويد كه : هيچ رويدادى نيست مگر اينكه داراى حكمى است . و اين گونه عبارات گوياى آن است كه ديانت مقدسهء اسلام ، شايستگى اينكه برنامه و طرح عدالت كامله براى روز موعود باشد دارد .
البته اين مطلب روشن است كه اين ادله از زاويه ديد اسلام ، و بعد از اثبات حقانيّت آن است ؛ و الا اگر بخواهيم از ديدگاه ديگر به آن بنگريم ، مىبايست كه ابتدا حقانيّت اسلام را اثبات كنيم و بعد مسائل آن را بررسى نماييم . و اين بحث