و چيره نمايد ، و پس از ترس و بيمشان ايمنى و آسودگى به آنان دهد .
مرا عبادت و بندگى مىنمايند در حالى كه چيزى را شريك و انباز من نمىگردانند . و هر كه پس از آن وعده كافر شود و روى گرداند ، پس آن گروه همان تبهكارانند و از راه حق بيرون رفتهاند .
( 1 ) اين نويد و وعدهاى صريح است از خداوند و
إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ *
« 3 » .
اين وعدهاى است براى انسانهاى مؤمن و شايسته كارى كه در طول تاريخ با انواع ظلمها و شكنجهها و بيدادگرىها درگير بوده و در مقابل آنها ايستادگى كرده ، فداكاريها و از جانگذشتگيها نمودهاند كه آنها را در روى زمين جايگزين بكند ، بدان معنى كه به آنها توفيق دستيابى به قدرت و ايجاد سلطه و حكومت دهد تا زمام امر را در دست گيرند .
( 2 ) ما مىتوانيم از كلمه « الارض » تمام بخش مسكونى زمين را بفهميم ، چنان كه ظاهر كلمه « الارض » نيز كه الف و لام جنس بر آن وارد شده است همين معنى را مىرساند ، و هيچ قرينهاى در آيه نيست كه بگويد مقصود از زمين سرزمين مخصوصى است . و معناى اين كه الف و لام براى جنس است ، آن است كه هر جا كه كلمه « ارض » بر آن صادق باشد ، تحت سلطه و حكومت مؤمنين قرار خواهد گرفت ، و آنچه با كلمات و جملات دنباله آيه تناسب دارد ، باز همين معنى است ؛ زيرا دنباله آيه چنين است :
وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ
يعنى دينشان را - همان را كه بر ايشان خواسته و پسنديده است - براى آنان تمكين مىبخشد ؛ زيرا تمكين تام و استقرار راستين ديانت ، جز به هنگام سيادت و آقايى و حكومت جهانى امكان ندارد .
( 3 ) و همين طور جمله ديگر
وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً
( حالت خوف و ترس آنها را به آرامش و امنيت تبديل خواهد ساخت ) و مىدانيم كه مؤمنين پيش از حاكميت بر روى زمين دچار انواع ترس و خوفها از دست حكومتهاى ظالم بودهاند ، و اين خوف و ترس وقتى تبديل به آرامش و امنيت واقعى مىشود كه حكومت جهانى به دست آنها باشد .
هامش
( 3 ) آل عمران / 9 ؛ رعد / 31 .