و با عنوان ناشناخته وارد مىگردد تا بتواند بيشتر و آسودهتر به كارهاى لازم بپردازد .
و شايد مقصود حضرت كه فرمود : « شما دستورات ما را پخش كنيد » همين باشد كه خود حضرت دستورات لازم را بدون اينكه خود شناخته شود ، در بين مردم پخش مىكند و به مردم مىرساند . به هر حال احتمال صحّت اين تفسير وجود دارد ، اگر در توجيهات و تفسير آيندهء مرجّحى نباشد .
( 1 ) تفسير دوم :
مقصود از حركت ، ظهور و قيام حضرت در روز موعود و معيّن باشد ، لكن نه اينكه حضرت مىخواسته خبر از ظهور خود در آن ايّام بدهد ، تا حال بگوييم پس چرا حضرت اين چنين نكرده و اخبارش دروغ از كار در آمده است ، بلكه مقصود حضرت آن است كه بعد از اين آشوبها و فتنهها گرچه بعد از مدّتهاى طولانى باشد ، ظاهر خواهد شد . و اين است معناى آنكه اين فتنهها را از نشانههاى ظهور قرار داده است . و به زودى در بخش سوم اين كتاب در اين باره بحث خواهيم كرد كه لازم نيست همه نشانهها همراه و همزمان و چسبيده با ظهور باشد ؛ بلكه برخى از نشانهها ، ممكن است خيلى بيشتر و جلوتر از زمان ظهور اتفاق افتد و نشانهاى كه در اين نامه ذكر شده نيز ممكن است از آن قبيل باشد .
( 2 ) ممكن است اين اشكال به ذهن برسد كه اين تفسير و توجيه با ظاهر عبارت نامه حضرت مطابق نيست ، زيرا حضرت فرمود كه : « اين فتنهها نشانه آغاز جنبش و نهضت ما است » و آغاز يك شىء را وقتى مىگوييم كه نزديك شروع آن باشد ، نه اينكه فاصلهء زيادى داشته باشد .
پاسخ اين شبهه و اشكال اين است كه امكان دارد اين فتنههايى كه همچون نشانهاى براى آغاز جنبش حضرت مىباشند ، مفهومى عام داشته باشند كه تمامى فتنهها و ستمها و انحرافات دوران غيبت كبرى را شامل شود و معلوم است كه اين گونه مظالم جز به هنگام ظهور پايان نمىپذيرد . بنابراين پايان پذيرفتن فتنهها ، نشانهاى همراه و چسبيده به ظهور خواهد بود . و خداوند به حقايق امور آگاه است .
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 187
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص١٨٧