روايت را نقل كرده است كه حضرت به او فرمود :
« اى حازم براى صاحب اين امر دو غيبت است ، در دومى آشكار مىشود ، اگر كسى نزد تو آمد و گفت كه دستش را از روى خاك قبر او تكانيده باور مكن و از او مپذير . »
اين بود نمونهاى از روايات و اخبار بسيارى كه در اين زمينه رسيده است و براى اثبات تاريخى اين مسأله كافى است .
- 2 - [ تفسير دو غيبت ]
( 1 ) از اين روايات دو برداشت شده است :
برداشت نخست :
اين برداشت موافق عقيدهء غير اماميّه است كه گويند : مهدى كسى است كه در زمان خود تولّد يافته و زمين را از عدل پر مىكند ، همانطور كه از جور و ستم پر شده است .
طبق اين عقيده ، دو غيبت از يكديگر جدا بوده و در فاصلهء بين دو غيبت حضرت بر مردم آشكار شده و ظهور بعد از غيبت دومى روز نهضت بزرگ حضرت است . مدّت هر دو غيبت محدود و بسيار اندك است كه بخاطر مصالح ويژهاى كه حضرت خود در نظر دارند و يا بخاطر اينكه بعد از ظهور بتواند يارانى را گرد خود فراهم آورد غيبت مىفرمايند .
بر طبق اين گونه برداشت از روايات چارهاى جز پذيرفتن اين نظريّه درباره دو غيبت نيست ؛ زيرا با عمر كوتاه حضرت ديگر نمىتوان غيبتى طولانى براى حضرت در نظر گرفت .
( 2 ) برداشت برزنجى از روايات و اخبار گذشته همين است ، آنجا كه گويد :
« اين دو غيبت - و خداوند داناتر است - همانست كه قبلا گفته شد كه حضرت در كوههاى اطراف مكّه پنهان مىگردد و هيچ كس از آن حضرت آگاه نخواهد بود .
مؤيّد اين مطلب روايتى است از حضرت باقر - عليه السلام - كه فرمايد :