درست استوار گرداند . وه ! كه چه چيز انسان را به خداوند كريم مغرور مىسازد ؟ اگر سنگهاى سخت برخى از آنچه را در اين نامه نوشتم درك مىكردند از خوف و خشيت الهى خرد مىشدند و به اطاعت الهى روى مىآوردند .
« هر چه مىخواهيد انجام دهيد كه خداوند ، پيامبر و مؤمنان شاهد اعمال شما هستند سپس به سوى داناى آشكار و نهان خواهيد شتافت و او شما را از آنچه كردهايد آگاه خواهد كرد » « 1 » .
« سپاس خداى را پروردگار عالميان و درود خداوند بر پيامبرش و خاندان او باد » « 2 » .
ناگزيريم اندكى درنگ كنيم و به ابعاد و محورهاى اين نامهء ارزشمند نگاهى بيندازيم . به نظر مىرسد بتوان مضامين نامه را در چند فراز به شرح زير خلاصه كرد :
1 - ائمه از اينكه شيعيان از الطاف و مواهب الهى بهرهمند گردند خرسند هستند و شادمان مىباشند .
2 - بزرگترين نعمت و ارزشمندترين ثمره كه امام براى شيعيان خويش خواهان است دستيابى به بهشت و رهايى از دوزخ مىباشد . هر كس به اين نعمت برسد در حقيقت كليد همهء نيكيها را قبضه كرده است .
3 - امام در اين نامه به شكاف و فاصلهاى كه ميان ايشان و اسحاق و يارانش واقع شده است اشاره مىكند . اين اختلاف و دورى در زمان امام حسن
هامش
( 1 ) - اقتباس از آيه 105 سوره توبه .
( 2 ) - تحف العقول ، ص 484 - 486 . بحار الانوار ، ج 78 ، ص 374 - 377 . كشى ، ص 354 - 357 . سيد محمّد جزائرى استاد علامه مجلسى بخشى از اين نامه را در كتاب خود « جوامع الكلم » آورده است . نسخه خطى اين كتاب در كتابخانهء امير المؤمنين شماره مسلسل 427 موجود است .