اظهار نگرانى از عزم متوكل بر قتل حضرت ، نوشته بود : « پس از سه روز فرج حاصل خواهد شد » . معتز در روز سوم خلع گرديد « 1 » .
خلع معتز : خداوند انتقام سختى از معتز گرفت . گروهى از سرداران ترك از او مواجب خود را خواستند ليكن در بيت المال پولى براى پرداخت نبود ناچار خليفه نزد مادرش - كه مالك ميليونها درهم بود - شتافت و از او درخواست كمك كرد . مادر از پرداخت پول خوددارى كرد و بخل ورزيد . تركان كه از معتز نوميد شده بودند بر او هجوم آوردند و پاى او را گرفته كشيدند و با گرزهاى خود او را كوبيدند و سپس او را در آفتاب گرم نيمروزى نگهداشتند و از او خواستند خود را خلع كند . پس از آن قاضى بغداد و گروهى را حاضر ساختند و او را خلع نمودند . پنج شب بعد او را به حمام بردند همينكه شستشو كرد تشنه شد و آب خواست اما به او آب ندادند ، سپس آب يخى به او نوشاندند كه بر اثر آن درگذشت « 2 » .
صالح بن وصيف به دنبال « قبيحه » مادر معتز رفت و بر او دست يافت و اموالش را در اختيار گرفت كه پانصد هزار دينار بود . پس از آن در بازرسى خانهاش گنجينههاى زيرزمينى ارزشمندى يافتند . در اتاقى كه زير زمين براى خود ساخته بود يك ميليون و سيصد هزار دينار و صندوقچههايى مملو از زمرّد ، مرواريد و ياقوت - كه مانند آنها را كسى نديده بود - يافتند . هنگامى كه آنها را نزد صالح بن وصيف آوردند گفت :
« فرزندش را بخاطر پنجاه هزار دينار به كشتن داد در حالى كه اين همه اموال دارد » .
قبيحه بغداد را به سوى مكه ترك كرد در حالى كه به صداى بلند صالح را
هامش
( 1 ) - دلائل الإمامة ، ص 225 و اخبار الدول ، ص 117 .
( 2 ) - تاريخ الخلفاء ، ص 360 .