فريفته بود » « 1 » .
مستعين در زندان بود ليكن تركان از او در هراس بودند پس او را از آنجا خارج كردند و به سامرّاء آوردند . معتز نيز به سعيد حاجب دستور داد او را بكشد .
اين چنين بود كه مستعين در 31 سالگى به قتل رسيد « 2 » و طومار زندگيش درهم پيچيده شد . صاحب الفخرى او را در رأى و عقل سست و كم تدبير وصف مىكند و ايام حكومتش را پرفتنه و دولتش را لرزان و پرتنش معرفى مىكند « 3 » .
حكومت معتز
زبير بن جعفر متوكل ملقب به « معتز » در آغاز جوانى بدون تجربهاى كه او را صيقل دهد يا گذر ايامى كه رفتارش را مهذب سازد و نداشتن كمترين آگاهى سياسى و آيين مملمتدارى ، خلافت ظاهرى را به دست گرفت .
تركان از او پلى ساخته بودند براى عبور و دستيابى به خواستههايشان ، نه نفوذى داشت و نه اختيار و ارادهاى . يكى از شاعران سامرّاء بدين مطلب اشاره مىكند و مىگويد :
« درود بر گروه تركان كه حوادث ناخوشايند روزگار را با شمشير از خود دور كردند . خليفه احمد بن محمّد را كشتند و پيراهن ترس را بر همگان پوشاندند و طغيان كردند . اينك حكومت ما پارهپاره شده است و خليفه ما در آن چون مهمان است » « 4 » .
هامش
( 1 ) - مروج الذهب ، ج 4 ، ص 112 :ان الامور الى المعتز قد رجعت * و المستعين الى حالاته رجعاقد كان يعلم ان الملك ليس له * و انه لك لكن نفسه خدعا( 2 ) - تاريخ الخلفاء ، ص 358 - 359 .
( 3 ) - الفخرى ، ص 132 .
( 4 ) - مروج الذهب ، ج 4 : -