در اينجا سخن از برخى جلوههاى زندگانى سياسى دوران امام حسن عسكرى - عليه السّلام - را به پايان مىبريم و همانطور كه ديديم زندگانى تاريك ، ستمگرانه و دهشتناكى بود .
زندگانى اعتقادى
زندگانى اعتقادى در زمان امام حسن عسكرى - عليه السّلام - بر اثر فعاليت مخرب و ويرانگر برخى از منحرفان كه به شبههانگيزى پيرامون عقايد تابناك و خالص اسلامى برخاسته بودند ، نابسامان و پريشان بود . همانطور كه عدهاى از شعبدهگران غير مسلمان به وسيله شعبده به گمراهى مسلمين و تباه كردن اعتقادات آنان پرداخته بودند .
امام حسن عسكرى - عليه السّلام - در برابر اين سيل بنيانكن از پاى ننشست بلكه به دفاع از اسلام و ابطال شكوك و اوهام آنان و بيان اسلام واقعى و اصيل برخاست .
پديدهء ديگر اين روزگار ، ظهور دجالانى بود كه براى گمراه كردن مسلمانان به امام و پدر بزرگوارش - قبل از وفات - نسبتهايى دروغ مىدادند و حضرت با تلاشى پيگير آنان را لعن و رسوا نمود و شيعيان را به لعن آنان و براءت از آنان دستور داد . در اينجا به اين موضوع و برخى جنبههاى مرتبط به آن مىپردازيم .
امام و شبههء كندى
يعقوب بن اسحاق كندى فيلسوف عراق دچار شبهاتى دربارهء قرآن كريم شد و در محافل علمى چنين پخش شد كه كتابى نگاشته به نام « تناقض القرآن » و خود را وقف اين گونه مسائل كرده است . خبر به گوش امام حسن عسكرى - عليه السّلام - رسيد و ايشان يكى از شاگردان كندى را ديده و گفتند :
« آيا در ميان شما مردى راه يافته و رشيد پيدا نمىشود ، تا استادتان را از