اين ميان نقشى حساس ايفا كرد و توطئه دشمن را خنثى نمود . او در سبوهاى روغن پول مىگذاشت و مخفيانه به حضرت مىرساند « 1 » و بدين گونه حصار اقتصادى بر امام را مىشكست .
به هر حال حضرت در جبههء محرومان و فقيرانى قرار داشت كه از تهيدستى و حرمان در رنج بودند و پيامد عدم توازن اقتصادى گريبان آنان را گرفته بود و تاوان يغماگريهاى شاهانه را آنان مىدادند .
در اينجا سخن از زندگانى اقتصادى دوران امام - عليه السّلام - را به پايان مىبريم .
زندگانى سياسى
زندگانى سياسى در زمان امام حسن عسكرى - عليه السّلام - تاريك و دهشتبار بود ؛ ستمگرى حاكم ، ستم گسترده ، فتنهء فراگير و شورشهاى داخلى بر ضد حكومت كه از عدم استقرار حكايت مىكرد فراوان بود . تا آنجا كه مىدانيم بايد اثرات فوق را ناشى از عوامل زير دانست :
الف - چيرگى تركان بر حكومت و قبضه كردن تمامى امور آن ، كه به دليل جهل به امور سياسى و ناآگاهى به ادارهء حكومت به ستمگرى در حق رعيت و خودكامگى پرداختند و وحشت را گستردند .
ب - ناآگاهى عباسيان و لذت طلبى آنان و بىتوجهى به امور رعيت كه موجب بحرانهاى سياسى متعددى گشت .
در اينجا به اختصار از برخى ويژگيهاى شاخص آن دوران سخن مىگوييم .
سركوب علويان : علويان در اكثر دوران حكومت عباسى مصائب متعددى
هامش
( 1 ) - سفينة البحار ، ج 2 ، ص 158 .