محمّد بن صالح شگفت زده گفت : گواهى مىدهم كه تو حجت و ولى خدا هستى و تو بر راه راست قرار دارى و تويى امير مؤمنان و امام متقيان « 1 » .
3 - محمّد بن صالح ارمنى از امام حسن عسكرى دربارهء معناى اين آيه پرسش كرد :
« للّه الامر من قبل و من بعد « 2 » ؛ قبل و بعد از هر چيز فرمان خداى راست » .
حضرت فرمود : « قبل از فرمان دادن ، دستور از آن خداست و پس از فرمان دادن به آنچه كه اراده كند باز فرمان از آن اوست » .
با خود انديشيدم كه اين تفسير همان آيه قرآن و سخن خداوند است كه مىفرمايد : « امر » و « خلق » ( آفرينش و تدبير آفريدگان ) از آن خداوند تبارك و تعالى پروردگار جهانيان است « 3 » .
امام به من نگريست و تبسمى كرده فرمود : ( آرى ) آفرينش و تدبير از آن خداوند متعال ، پروردگار جهانيان است « 4 » .
4 - ابو هاشم مىگويد : نزد امام حسن عسكرى - عليه السّلام - بودم كه محمّد بن صالح از ايشان دربارهء معناى آيه زير پرسش كرد :
«
وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ ، وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا
» « 5 » .
« و آن هنگام كه پروردگارت از پشت فرزندان آدم ذريّهء آنها را برگرفت و آنها را بر خود گواه ساخت كه آيا من پروردگار شما نيستم ؟ ! همه گفتند :
آرى ، ما به خدايى تو گواهى مىدهيم » .
هامش
( 1 ) - الثاقب في المناقب ، ص 242 و كشف الغمه ، ج 3 ، ص 209 .
( 2 ) - سوره روم ، آيه 4 .
( 3 ) - سوره اعراف ، آيه 54 .
( 4 ) - كشف الغمه ، ج 3 ، ص 210 .
( 5 ) - سوره اعراف ، آيه 172 .