عمل مىآيد مال هر دو بأشد معامله باطل است . پس اگر درختها مال صاحب زمين
بوده بعد از پرورش هم مال أو است وبايد مزد كسى كه آنها را پرورش داده بدهد ، واگر
مال كسى بوده كه آنها را پرورش داده بعد از پرورش هم مال أو است ومىتواند آنها را
بكند ولى گودالهائى را كه بواسطة كندن درختها پيدا شده بايد پر كند واجاره زمين را
از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد ومالك هم مىتواند أو را مجبور نمايد
كه درختها را بكند واگر بواسطة كندن درخت آسيب به بيند چيزى بر صاحب زمين
نيست ولى اگر خود صاحب زمين درختها را بكند وبه آنها آسيب برسد ، تفاوت قيمت
آن را به صاحب درخت بدهد وصاحب درخت نمىتواند أو را مجبور كند كه با اجاره يا
بدون اجاره درخت را در زمين باقي بگذارد . وهم چنين صاحب زمين نمىتواند
صاحب درختها را مجبور نمايد كه با اجاره يا بدون اجاره درختها در زمين أو بماند .
كساني كه از تصرف مال خود ممنوعند
( مسأله 2270 ) طفلى كه بالغ نشده شرعا نمىتواند در مال خود تصرف كند ونشانه
بالغ شدن يكى از سه چيز است : ( أول ) روئيدن موى درشت بالاى عورت . ( دوم )
بيرون آمدن منى . ( سوم ) تمام شدن پانزده سال قمري در مرد وتمام شدن نه سال
قمري در زن .
( مسأله 2271 ) روئيدن موى درشت در صورت وپشت لب ودر سينه وزير بغل
ودرشت شدن صدا ومانند اينها نشانه بالغ شدن نيست مگر انسان بواسطة اينها به بالغ
شدن يقين كند .
( مسأله 2272 ) ديوانه ومفلس - يعنى كسى كه از جهت مطالبه طلبكاران از طرف
حاكم شرع از تصرف در مال خود ممنوع شده است - وسفيه - يعنى كسى كه مال خود
را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند - نمىتوانند در مال خود تصرف نمايند .
( مسأله 2273 ) كسى كه گاهى عاقل وگاهى ديوانه است تصرفى كه موقع