هر دو طرف چيزى زياد كنند مثلا يك من گندم ويك دستمال را به يك من ونيم گندم
ويك دستمال بفروشد
( مسأله 2067 ) اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر وذرع مىفروشند يا چيزى را كه
مثل گردو وتخم مرغ با شماره معامله مىكنند بفروشد وزيادتر بگيرد ، مثلا ده عدد
تخم مرغ بدهد ويازده عدد بگيرد اشكال ندارد ، ولى چنانچه مثلا ده عدد تخم مرغ را
به يازده عدد در ذمه بفروشد لازم است كه بين آنها امتياز بأشد . مثلا ده عدد تخم مرغ
بزرگ را به يازده عدد متوسط در ذمه بفروشد ، زيرا كه اگر بين آنها هيچ امتياز نباشد
خريد وفروش محقق نمىشود ، بلكه واقع معامله قرض است اگر چه به لفظ خريد
وفروش بأشد وبدين جهت معامله حرام وباطل است ، واز أين قبيل است فروختن
اسكناس نقد به زيادتر از آن با مدت مثل صد تومان نقد بدهد كه صد وده تومان بعد از
شش ماه بگيرد . ولى اگر بين آنها امتياز بأشد مانعى ندارد مثل آن كه صد تومان را به
جنس ديگر از اسكناس مثل دينار يا پوند يا دلار بفروشد كه در أين صورت با تفاوت
قيمت نيز اشكال ندارد .
( مسأله 2068 ) جنسي را كه در غالب شهرها با وزن يا پيمانه مىفروشند ودر
بعضي از شهرها با شماره معامله مىكنند احتياط واجب آنست كه آن جنس را به زيادتر
از آن نفروشند . ودر صورتي كه شهرها مختلف باشند وچنين غلبه أي در بين نباشد
حكم آن در هر شهري بر طبق معمول آن شهر است .
( مسأله 2069 ) اگر چيزى را كه مىفروشد وعوضى را كه مىگيرد از يك جنس
نباشد ، زيادى گرفتن اشكال ندارد ، پس اگر يك من برنج بفروشد ودو من گندم بگيرد
معامله صحيح است .
( مسأله 2070 ) جنسي را كه مىفروشد وعوضى را كه مىگيرد اگر از يك چيز عمل
آمده باشند ، بايد در معامله زيادى نگيرد . مثلا اگر يك من روغن گاو بفروشد ودر
عوض آن يك من ونيم پنير گاو بگيرد ربا وحرام است وهم چنين است اگر ميوه
رسيده را با ميوه نارس آن معامله كند نمىتواند زيادى بگيرد .