4 - مال حلال مخلوط به حرام ( مسأله 1809 ) اگر مال حلال با مال حرام بطورى مخلوط شود كه انسان نتواند
آنها را از يكديگر تشخيص دهد وصاحب مال حرام ومقدار آن هيچ كدام معلوم نباشد
ونداند كه مقدار حرام كمتر از خمس است يا زيادتر ، بايد خمس تمام مال را بدهد
وبعد از دادن خمس بقيه مال حلال مىشود واحتياط مستحب آن است كه آن مقدار را
به قصد ما في الذمة أعم از خمس يا مظالم بدهد .
( مسأله 1810 ) اگر مال حلال با حرام مخلوط شود وانسان مقدار حرام را چه
كمتر چه بيشتر از خمس بأشد بداند ولى صاحب آن را نشناسد بايد آن مقدار را به نيت
صاحبش صدقه بدهد . واحتياط واجب آنست كه از حاكم شرع هم اذن بگيرد .
( مسأله 1811 ) اگر مال حلال با حرام مخلوط شود وانسان مقدار حرام را نداند
ولى صاحبش را بشناسد بايد يكديگر را راضى نمايند . وچنانچه صاحب مال راضى
نشود بايد مقداري را كه يقين دارد مال أو است به أو بدهد وبهتر آنست كه مقدار
بيشترى را كه احتمال مىدهد مال أو است نيز به أو بدهد .
( مسأله 1812 ) اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام را بدهد وبعد بفهمد كه مقدار
حرام بيشتر از خمس بوده بايد مقداري را كه مىداند از خمس بيشتر بوده از طرف
صاحب آن صدقه بدهد .
( مسأله 1813 ) اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام را بدهد يا مالي كه صاحبش
را نمىشناسد به نيت أو صدقه بدهد بعد از آن كه صاحبش پيدا شد لازم نيست چيزى
به أو بدهد .
( مسأله 1814 ) اگر مال حلالى با حرام مخلوط شود ومقدار حرام معلوم بأشد
وانسان بداند كه صاحب آن از چند نفر معين بيرون نيست ، ولى نتواند بفهمد كيست
بايد در صورت امكان همه آنها را راضى كند والا بين آنها قرعه بزند وبه اسم هر كسى
أصابت كرد آن مال را به أو بدهد .