( مسأله 1803 ) اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند مال خود
أو است وبايد خمس آن را بدهد . اما در صورتي كه آن گنج غير از طلا ونقره سكه دار
بأشد وجوب خمس در آن محل اشكال است .
( مسأله 1804 ) نصاب گنج اگر نقره بأشد 105 مثقال نقره مسكوك واگر طلا بأشد
15 مثقال طلاى مسكوك است واگر از غير طلا ونقره بأشد نصاب را با يكى از طلا يا
نقره ملاحظه نمايند .
( مسأله 1805 ) اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند وبداند مال
كساني كه قبلا مالك آن زمين بوده اند نيست مال خود أو مىشود وبايد خمس آن را
بدهد . ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است بنابر احتياط واجب بايد به أو
اطلاع دهد ، وچنانچه معلوم شود مال أو نيست به كسى كه پيش از أو مالك زمين بوده
اطلاع دهد وبه همين ترتيب به تمام كساني كه پيش از أو مالك زمين بوده اند خبر دهد
واگر معلوم شود مال هيچ يك از آنان نيست مال خود أو مىشود وبايد خمس آن را
بدهد .
( مسأله 1806 ) اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي پيدا كند كه
قيمت آنها روى هم 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا بأشد ، بايد خمس آن را بدهد . ولى
چنانچه در چند جا گنج پيدا كند هر كدام آنها كه قيمتش به أين مقدار برسد خمس آن
واجب است وگنجى كه قيمت آن به أين مقدار نرسيده است خمس ندارد .
( مسأله 1807 ) اگر دو نفر گنجى پيدا كنند كه قيمت آن به 105 مثقال نقره يا 15
مثقال طلا برسد اگر چه سهم هر يك از آنان به أين مقدار نباشد بايد خمس آن را بدهند .
( مسأله 1808 ) اگر كسى ما هي بخرد ودر شكم آن مالي پيدا كند اگر چه احتمال
دهد كه مال فروشنده است لازم نيست به أو خبر دهد ودر حكم منافع كسب است . ولى
اگر حيواني غير از ما هي خريدارى كند خواه آن حيوان از قبيل چهار پايان بأشد يا نه
لازم است به فروشنده اطلاع دهد . وچنانچه أو علامت داد مال أو است والا مال پيدا
كننده است ودر حكم منافع كسب است .