احكام خمس ( مسأله 1749 ) در هفت چيز خمس واجب مىشود ( أول ) منفعت كسب ( دوم )
معدن ( سوم ) گنج ( چهارم ) مال حلال مخلوط به حرام ( پنجم ) جواهرى كه بواسطة
غواصى يعنى فرو رفتن در دريا بدست مىآيد ( ششم ) غنيمت جنگ ( هفتم ) زمينى كه
كافر ذمي از مسلمان بخرد . واحكام اينها مفصلا گفته خواهد شد .
1 - منفعت كسب ( مسأله 1750 ) هر گاه انسان از تجارت يا صنعت يا كسبهاى ديگر مالي بدست
آورد اگر چه مثلا نماز وروزه ميتى را بجا آورده واز اجرت آن مالي تهيه كند ، چنانچه
از مخارج سال خود أو وعائله اش زياد بيايد بايد خمس يعنى يك پنجم آن را
بدستورى كه بعدا گفته مىشود بدهد .
( مسأله 1751 ) مهرى را كه زن مىگيرد ومالي را كه مرد عوض طلاق خلع اخذ
مىنمايد خمس ندارد . وهم چنين است جايزههاى كوچك وهبه وهديه وارثى كه
به انسان مىرسد . ولى اگر مثلا با كسى خويشاوندى داشته وگمان ارث بردن از أو نداشته
احتياط واجب آنست كه خمس آن ارث را كه از أو مىبرد اگر از مخارج سالش زياد
بيايد بدهد . وهم چنين است اگر مال زيادى بواسطة وصيت بدست أو آيد ويا جايزه پر
ارزشى به أو برسد .
( مسأله 1752 ) اگر مالي به ارث به أو برسد وبداند كسى كه أين مال از أو به ارث
رسيده خمس آن را نداده بايد خمس آن را بدهد . واگر در خود آن مال خمس نباشد
ووارث بداند كسى كه آن مال از أو به ارث رسيده خمس بدهكار است ، بايد خمس را
از مال أو بدهد .
( مسأله 1753 ) اگر بواسطة قناعت كردن چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد