مطول است . گاهى در موضوعى كه مورد بحث قرار داده بايجاز و گاهى بتفصل پرداخته است . تفاصيل او از غرض و هدف كتاب خارج مىباشند . سبب آن اين است ، كه هر مقالهاى از آن ده مقاله جدا از ديگر مقالهها بوده و ارتباطى باهم ندارند .
حنين در مقاله آخر آن گويد : من در مورد چشم سى سال پيش مقالات مفرد و در هدفهاى متعدد نوشتهام و جماعتى از من خواستند و دنبال آنها جماعات ديگرى باز از من موضوع را طلب كردند ، چنان كه حبيش هم از من خواست كه برايش مطالبى جمع نمايم . مستدعيات آنها را نه مقاله و يك كتاب خواهم نمود و بر نه مقالهء سابق يك مقاله ديگر در داروهاى مفرد كه قدما تأليف نموده و در كتابهائى كه در علل بيمارىهاى چشم نوشته و در كتابهايشان ثابت نمودهاند معرفى خواهم كرد .
عنوان مقالات اين كتاب به اين شرح است :
مقالهء اول - در بيان طبيعت ( طبع ) چشم و تركيبات آن ؛
مقالهء دوم - در بيان طبيعت مغز و منافع آن ؛
مقالهء سوم - در بيان و توضيح عصب باصره و روح بينائى و در توضيح چگونگى بينائى ؛
مقالهء چهارم - در وظايف كلى كه بايد براى صحت و سلامتى چشم در موارد مختلف رعايت شود ؛
مقالهء پنجم - در بيان و شرح موجبات و اسبابى كه چشم مبتلى به عارضه - اى مىشود ؛
مقالهء ششم - در بيان نشانههاى بيمارىهاى چشم ؛
مقالهء هفتم - در خواص و نيروى تمام داروها بطور كلى ؛
مقالهء هشتم - در بيان داروهاى مختلف مخصوص چشم و انواع آنها ؛
مقالهء نهم - در بيان معالجات بيمارىهاى چشم ؛
مقالهء دهم - در بيان داروهاى مركبى كه با چشم موافق است ؛
مقاله ديگرى را هم ديدم ( ابن ابى اصيبعه ) بعنوان مقالهء يازدهم منسوب به
عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى ) — صفحة 486
مساهمون: ابن أبي أصيبعة
ص٤٨٦