آن مىشود و آنكه چنين مزاجى چه حالتى دارد و چه نوع سوء مزاج در اعضاء بدن پيدا مىشود ؟ ؛
53 ) « كتاب الادوية المفردة » ، اين كتاب را جالينوس در يازده مقاله تنظيم نموده است :
مقالهء اول و دوم در بيان خطاى طرق بدى كه اطباء در تشخيص اثر قواى دارو نمودهاند - مقالهء سوم در پايهگذارى صحيح براى تشخيص اثر اوليهء داروهاست - مقالهء چهارم در شرح و توصيف قواى درجهء دوم داروها از قبيل مزهها و بوها مىباشد ، كه از طعم و بوى داروهاى قواى اوليه آنها را تشخيص مىتوان داد - مقالهء پنجم در بيان قواى درجهء سوم داروهاست ، يعنى آثار آنها را در بدن از حيث گرم و سرد و خشك و مرطوب نمودن مىباشد - سپس در مقالات سهگانه بعدى ( ششم و هفتم و هشتم ) نيروى يكيك آنها را كه اجزاء نباتى دارند بيان مىكند - در مقالهء نهم از داروهائى كه اجزائى از زمين دارند ، يعنى خواص انواع خاك و گل و سنگ و معادن را توضيح مىدهد - مقالهء دهم در بيان اثر دردهائى است كه از بدن حيوانات بدست مىآيد - مقالهء يازدهم در شرح قواى فعاله داروهائى كه در دريا و آب شور بوجود مىآيند ، مىباشد ؛
54 ) « مقالة فى دلائل علل العين » ( در نشانههاى دردهاى چشم ) كه آن را در جوانى براى يك كحال نوشته است - در اين مقاله بطور خلاصه دردهائى كه در هريك از طبقات چشم عارض مىشود ، همچنين شرح نشانههاى آنها را بيان كرده است ؛
55 ) « مقالة فى اوقات الامراض » ( در تعيين اوقات بيماريها ) - جالينوس در اين مقاله اوقات چهارگانه مرض را تعيين كرده يعنى مراحل اول و شدت و انتهاء و انحطاط را توصيف كرده است ؛
56 ) « كتاب الامتلاء » كه آن را « كتاب الكثرة » هم گفتهاند - اين كتاب در يك
عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى ) — صفحة 241
مساهمون: ابن أبي أصيبعة
ص٢٤١