و با نشان و نشانههاى آن واضح و روشن است . اگر به نظر كسانى كه بعد از ما آيند و نقصى در آن ديدند ، اميدواريم ما را ببخشند و زحمات ما را ناديده نگيرند و آن را مهم تلقى ننمايند ، زيرا هركس كه در كارى كوشش خود را نمود ، عذرش پذيرفته است » .
« ابو نصر فارابى گفت : ارسطو اجزاى منطق را هشت قسمت نموده ( ارغنون « 1 » ) و هر جزئى را در كتابى آورده است بدين شرح :
« اول ) در بيان قوانين مفرده از معقولات و الفاظى كه بر آنها دلالت دارند .
اين قسمت را در كتابى كه بنام « مقولات » « 2 » و در يونانى بنام « قاطاغورياس » ( قاطيغورياس ) مىباشد آورده است ؛
« دوم ) در بيان قوانين الفاظ مركبه كه همان معقولات مركبه از دو معقول مفرد است و الفاظى كه بر آنها دلالت دارند و مركب از دو لفظ مىباشند . آن را در كتابى كه به عربى « العبارة » « 3 » و در يونانى « باريمينياس » ( بأرى ارمانياس ، باريرمينياس ) مىنامند بيان نموده است ؛
« سوم ) در گفتارهائى كه بوسيلهء آنها قياسات مشترك صنايع پنجگانه را تميز مىدهند . اين مراتب را در كتابى كه به عربى آن را « قياس » « 4 » و در يونانى « 5 » « آنالوطيقا اول » ( تحليل القياس ) مىنامند آورده است ؛
« چهارم ) در بيان قوانينى كه گفتارهاى برهانى را با آنها امتحان مىكنند و قوانين امورى كه فلسفه با آنها سازش دارد و افعال فلسفى را بوسيلهء آنها كاملتر مىنمايد .
اين كتاب را به عربى « برهان » و در يونانى « انالوطيقياى دوم » مىنامند ؛
« پنجم ) در بيان قوانينى كه بوسيلهء آنها گفتارها و نظرات منطقى مورد امتحان قرار مىگيرند و در كيفيت سؤال و جواب جدلى است . بطور كلى اين كتاب در بيان
هامش
( 1 ) -Organon( 2 ) -Les Categories ( Categoriae )( 3 ) -L'Hermeneia( 4 ) -Les premiers Analytiques ( Analytica priora )( 5 ) -Les derniers Analitiques ( Analyticae posteriora )