« كتابهائى كه در علوم الهى است ، ضمن سيزده مقاله گفته و در كتاب « ما بعد الطبيعه » متذكر گرديده است ؛
« كتابهائى كه در اعمال فلسفى است « 1 » ، قسمتى از آن در اصلاح نفس « 2 » و بعضى در سياست « 3 » مىباشند ؛
« آنچه در اصلاح نفس است در دو نامه يكى مفصل و ديگرى مختصر است كه به پسرش نوشته همانطور كه در كتاب « اوديميا » « 4 » نيز بيان نموده است ؛
« اما كتابهائى كه در سياست است بعضى در سياست مدن و برخى در سياست منزل ( تدبير منزل ) مىباشند ؛
« كتابهائى كه در آلات مستعمله در علوم فلسفى دارد ، همان كتابهاى هشتگانه منطقى او است ، كه بنا بر اطلاعى كه داريم ، پيش از او كسى در اين باب چيزى ننوشته و كسى هم آنها را جمع نكرده است » .
اين نكته را خود ارسطو در آخر كتاب ششم از هشت كتاب كه بنام كتاب « سوفسطيقا » « 5 » ذكر كرده چنين گفته است :
« اما صنعت منطق « 6 » و بناء سلوجسموس را نديدهايم كه در اين باب چيزى گفته باشند ، تا ما بر آن مبناء شرحى دهيم ، ولى پس از كوشش بسيار و زحمت طولانى بدانها آگاه شديم . اين صنعت را گرچه ما خود ايجاد كردهايم ، معذلك متوجه تمام جهات آن بوده و آن را جمعآورى و اصول آنها را ترميم نموده ، يعنى تنقيح كرديم و نكتهاى از آن را كه لازم داشته از دست نداديم . اين امر بمانند صناعات ديگر كه ناقص است نمىباشد ، بلكه كامل و بىعيب و براساس همين پايهگذارى شد كه عرضه نموديم . بنيان آن ( صنعت منطق ) مورد اعتماد و نتايج آن معلوم و مشهود
هامش
( 1 ) -La Philosophie Pratique( 2 ) -L'Ethique( 3 ) -La Politique( 4 ) -L'Ethique L'Ethideme( 5 ) -Les Refutations sophistiques ( Sophistici Elenchi )( 6 ) -Logique.