ارطبون فرماندهء مكار و هوشمند روم .
اينها نمونههايى بود از جعليّات و تبديلهاى سيف ، در تاريخ اسلام و يك نمونهء ديگر از جعل و تبديل سيف در تاريخ اسلام ، جعل افسانهء عبد الله بن سبا و نامگذارى براى اين افسانه است ، چه آن كه در تاريخ عرب سبايين نام قبيلهء قحطان بوده كه در اصل ساكن يمن بودهاند ، و يك نفر از ايشان كه عبد الله بن وهب سبائى نام داشته ، رئيس خوارج گرديده و با حضرت امير المؤمنين على در نهروان جنگيده و كشته شده ، سيف افسانهء بزرگى ساخته و فرقهء مذهبى در اسلام جعل كرده و لفظ ( سبائيين ) كه نام قبيلهء قحطان بوده به آن فرقه داده و ايشان را سبائيين ناميده براى اين فرقهاى كه ساخته رئيسى جعل كرده و نام عبد الله بن وهب سبائى رئيس خوارج را به عبد الله بن سبا تبديل كرده و به آن رئيس جعلى داده ، سيف با اين افسانهء ساختگى خود چهره و مسير تاريخ را واقعاً عوض نموده است .
چون اين بحث خود داستان مفصّلى دارد و به كتاب مستقلّى نيازمند است ، اين است كه ما آن را به جلد بعدى كتاب محمول مىكنيم و علاقمندان را به آن جا ارجاع مىنماييم و به گفتارمان در بارهء جنگها و فتوحات ، مطالب خرافى و تبديلات و تحريفات سيف پايان مىدهيم .
مرتضى عسكرى
شب سه شنبه 21 / ج 2 / 1384 ه - . ق
عبدالله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى — صفحة 591
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص٥٩١