9 - حاكم متوفّى به سال 405 ه - . گفته : « حديث او را ترك كردهاند . متّهم به زندقه است . » « 1 » 10 - ابن عدى متوفّى به سال 365 ه - . دربارهء او گفته است : برخى از احاديث او به غايت مشهور است ولى به نظر من تمام احاديث وى غير قابل اعتماد است و به همين دليل احاديث وى تبعيّت نمىشود .
تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 296 .
11 - فيروز آبادى صاحب قاموس متوفّى به سال 817 ه - . گفته : « ضعيف است . »
12 - محمّد بن احمد ذهبى متوفّى به سال 748 ه - . دربارهء او گفته : همهء دانشمندان و علماى اسلام اجماع و اتّفاق دارند بر اين كه او ضعيف ، و حديثاش متروك است .
المغنى فى الضعفاء ، ج 1 ، ص 292 ، رقم 2716 .
ميزان الاعتدال ، ج 2 ، ص 255 .
13 - ابن حجر متوفّى به سال 852 ه - . گفته : « ضعيف است ، « 2 » » و در كتاب ديگرى گويد : گرچه رواياتى كه او دربارهء تاريخ نقل كرده بسيار زياد و مهم است ولى چون او ضعيف مىباشد ، لذا حديثاش را ترك كردهاند . « 3 » 14 - سيوطى متوفّى به سال 911 ه - . گفته : « بسيار ضعيف است . »
15 - صفى الدّين ( متوفّى به سال 923 ه - . گفته : « او را ضعيف شمردهاند . » « 4 » اين نظر دانشمندان علم رجال دربارهء سيف بود . اكنون بايد به روايتهاى سيف رسيدگى نماييم تا هم روش او در جعل روايات نمايان گردد و هم ارزش رواياتش .
پيش از آن كه به افسانهء ابن سبا رسيدگى نماييم ، براى نمونه چند روايت از سيف نقل كرده ، به آنها رسيدگى مىكنيم ، سپس به خواست خداوند به افسانهء ابن سبا مىپردازيم .
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 296 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 295 و 296 ، رقم 506 .
( 3 ) . تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 344 ، رقم 633 .
( 4 ) . خلاصة التهذيب ، ص 126 .