و امّا آن چه سيف گفته كه اين واقعه پيش از فتح دمشق در سال 13 ه - . بوده است كسى به گفتار سيف اعتنايى نكرده است .
و عبارت ابن عساكر در تاريخاش چنين است : ذكر سيف بن عمر انها كانت سنة 13 ه - . قبل دمشق و لم يتابعه احد على ما قاله . « 1 » و از جمله تاريخ واقعهء فحل « 2 » است ، ابن كثير در تاريخ خود گويد : واقعهء فحل را عدّهء زيادى از دانشمندان تاريخ ، پيش از فتح دمشق نوشتهاند ، ولى طبرى آن را پس از فتح دمشق نوشته و در اين گفتار از روش سيف بن عمر پيروى كرده است . « 3 » و بلاذرى در فتوح البلدان گفته : گفته اند واقعهء فحل اردن ، دو روز به آخر ماه ذيقعده مانده كه 5 ماه از خلافت عمر مىگذشت ، اتّفاق افتاد . « 4 » و از جملهء تحريفات ، خبر كوچ كردن « هرقل » از سوريه است ، طبرى در تاريخ خود ، ج 3 ، ص 99 مىگويد : سپس هرقل به سوى قسطنطنيه رهسپار گرديد و در وقت حركت هرقل به طرف قسطنطنيه اختلاف شده است ، ابن اسحق گفته كه به سال 15 ه - . بود و سيف گفته به سال 16 بوده است . « 5 » و همين اختلاف را ابن كثير در تاريخ خود بيان نموده « 6 » و بلاذرى نيز نظريهء ابن اسحق را در فتوح البلدان ذكر كرده است . « 7 » و از جملهء تحريفات ، فتح بيت المقدّس است ، طبرى در تاريخ خود كيفيّت فتح بيت المقدّس را از سيف نقل كرده و عبارت صلح نامهاى را كه ما بين عمر و اهالى بيت المقدّس نوشته شده ، ذكر مىكند و در آخر صلحنامه چنين است : و كتب وحضر سنة 15 ه - . « 8 » ابن كثير در ، ج 8 ، ص 57 از تاريخ خود پس از اين كه روايت سيف را نقل كرده ،
هامش
( 1 ) . تاريخ ابن عساكر ، ج 1 ، ص 159 .
( 2 ) . فحل نام محلى است در شام كه مسلمانان را با روميان در آن جا پيش آمده رخ نمود .
( 3 ) . تاريخ ابن كثير ، ج 7 ، ص 45 .
( 4 ) . فتوح البلدان ، ص 121 .
( 5 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ص 99 .
( 6 ) . تاريخ ابن كثير ، ج 7 ، ص 53 .
( 7 ) . فتوح البلدان ، ص 143
( 8 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ص 103 .