ارزيابى سند روايتها
در سند آن روايتها ، نام محمّد ، طلحه ، و مهلّب ، نضر و ابن رفيل و مردى ناشناس آمده است . محمّد و طلحه را در رسيدگى به سند روايت « اصلاح نژاد زياد » رسيدگى نموديم .
امّا مهلّب در سند حديثهاى سيف ، مهلّب بن عقبهء اسدى مىباشد ، كه در تاريخ طبرى 67 روايت سيف از او نقل شده است .
نضر در روايتهاى سيف ، نضر بن سرّى ضبى است ، كه در تاريخ طبرى 24 روايت از وى آورده است .
ابن رفيل در روايتهاى سيف غالباً از پدرش رفيل روايت نموده است ، نام هيچ يك از اين راويان را در كتابهاى سندشناسى نيافتيم و مردان ناشناس روايتهاى سيف هم كه حالشان معلوم است .
روايات غير سيف
اين بود سند و متن حديث سيف در يوح الجراثيم ، امّا ديگران :
حمّوى در معجم البلدان در ترجمهء كوفه آن جا كه رفتن سعد را به مدائن پس از قادسيه مىنويسد ، چنين مىگويد : روستاييان نسبت به مسلمانان خير خواهى نموده آنان را به نقاط ضعف جبههء جنگ رهبرى كردند و هديههايى به مسلمانان داده نيازمندىهاىشان را در دسترس آنان گذاشتند ، سپس سعد ، آهنگ يزدگرد نموده به سوى مدائن حركت كرد و خالد بن عرفطه را كه با بنى زهره ( قبيلهء سعد ) همپيمان بود ، از پيش فرستاد . ولى موفّق به پيروزى نشد تا آن كه خالد ، ساباط مدائن را فتح كرد و پس از فتح ، راهى كه بتواند عبود كند نيافت . روستاييان آنان را به « مخاضه » « 1 » اى كه نزديك قريهء صيّادين پايين شهر مدائن بود ، راهنمايى كردند . سواران سعد به آن سو رفتند و از همان جا عبور كردند . « 2 »
هامش
( 1 ) . مخاضه جايى را از آب گويند كه پياده و سواره ، از آن بتوان گذشت .
( 2 ) . معجم البلدان ، ج 7 ، ص 296 .