تخطي إلى المحتوى الرئيسي

عبدالله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى — صفحة 284

مساهمون:

ص٢٨٤

2 و 3 و 4 . روز ارماث ، اغواث و عماس

در سرزمين قادسيه ( نزديك كوفهء فعلى ) جنگ سختى بين لشكر اسلام و لشكر يزدگرد روى داد ، سيف جريان اين جنگ را افسانه‌وار در روايات خود آورده است از جمله روز اوّل جنگ را ارماث و روز دوم را اغواث و سوم را عماس ناميده است . در اين سه روز كه خود او اختراع كرده ، شجاعت‌هاى شگفت‌انگيزى براى قهرمانان افسانه‌هاى خود از بنى تميم ( قبيلهء خود سيف ) مانند قعقاع و عاصم ساخته است . سيف پس از اين كه آن افسانه‌ها را ساخته به صورت روايت تاريخى در آورده و حتّى راويان روايت را نيز از پيش خود آفريد و حدثنى فلان عن فلان گفت ، دانشمندان تاريخ مانند طبرى در تاريخ خود « 1 » آن افسانه‌ها را از سيف نقل نموده‌اند و همچنين حمّوى در شرح لغت ارماث ، اغواث و عماس در معجم البلدان از او اقتباس نموده است . و تاريخ‌نويسان ديگر مانند ابن اثير و ابن كثير از طبرى نقل نموده و اديب شهير ابن عبدون « 2 » از افسانهء روز اغواث در قصيدهء خود ياد كرده و ابن بدران در شرح قصيده‌اى روايات ساختگى سيف را به تفصيل بيان كرده ، و قلشقندى « 3 » متوّفى به سال 821 ه - . آنها را در شمار روزهاى تاريخى اسلام آورده است . ما حديث‌هاى ساختگى سيف را در اين سه روز در شرح حال قعقعاع و عاصم در كتاب « صد و پنجاه صحابهء ساختگى » بررسى كامل نموده‌ايم و در اين جا فقط به سند اين روايت‌ها رسيدگى مىنماييم .

ارزيابى سند روايات

در شش روايت نام محمّد و طلحه و زياد آمده است و در يك روايت ابن محراق از مردى از قبيلهء طىّ ، و يك روايت از غصن بن قاسم از مردى از قبيلهء كنانه . به محمّد و طلحه در باب « اصلاح نژاد زياد » و به زياد و ابن محراق و مرد ناشناس از
هامش
( 1 ) . طبرى ، ج 2 ، ص 112 - 116 . ( 2 ) . ابن عبدون ، چاپ ليدن ، ص 144 - 146 . ( 3 ) . در نهاية الارب قلشقندى تحقيق على خاقانى ، چاپ عراق ، ص 425 ؛ كتاب الاكمال تأليف ابن ماكولا ، چاپ حيدر آباد ، ج 1 ، ص 560 ، در لغت نويره .