چهارمت از دست رفت .
راوى گويد : چون جريان محاكمه به اين جا منتهى شد ، مغيره به نزد مهاجرين رفته آن قدر گريست كه آنان نيز به گريه افتادند و نزد امّهات مؤمنين نيز چنين كرد تا آنان نيز به گريه افتادند . راوى گفت : زياد در آن مجلس حاضر نبود ، عمر دستور داد كه اين سه تن گواه به كنارى روند و هيچ كس از اهل مدينه با آنان ننشيند و منتظر آمدن زياد بود ، چون زياد از راه رسيد و در مسجد نشست بزرگان مهاجرين و انصار گردش جمع آمدند . مغيره گويد : اين هنگام من مطلبى آماده كرده بودم كه بگويم ، ولى عمر چشماش كه به زياد افتاد و ديد او مىآيد گفت : من مردى مىبينم كه خداوند هرگز با زبان او مردى را از مهاجرين خوار و زبون نخواهد ساخت « 1 » ، و در روايت الو الفداء « 2 » وارد است كه عمر به زياد گفت : مردى را مىبينم كه اميدوارم خدا به وسيلهء او مردى از اصحاب رسول خدا ( ص ) را مفتضح نكند .
و در روايت اغانى از ابى عثمان نهدى « 3 » نقل مىكند : چون اوّلين گواه ، گواهى خود را نزد عمر ادا كرد رنگ عمر تغيير كرد ، پس از آن دومى آمد او هم گواهى داد در گواهى دوم شكست سختى در قيافهء عمر نمودار شد ، پس از آن سوّمى آمد و گواهى داد گويى خاكستر به صورت عمر پاشيده شد .
پس چون زياد آمد ( جوانى كه دستها را از راه تبختر حركت مىداد ) عمر سر به سوى او برداشت و گفت : چه خبر دارى اى فضلهء عقاب ( ابو عثمان نهدى در اين موقع براى اين كه قيافهء عمر را هنگام اداى اين جمله نشان داده باشد چنان نهيبى زد كه عبد الكريم بن رشيد مىگويى : چيزى نمانده بود كه من از صيحه و فرياد ابو عثمان غش كنم ) ، پس مغيره
هامش
( 1 ) . ابن خلكان ، ج 8 ، ص 406 از كتاب وفيات الاعيان در ترجمهء يزيد بن مفزع ، و اين جمله را كه عمر به زياد گفت : « من مردى را مىبينم كه اميدوارم خداوند مردى از اصحاب رسول خدا را به وسيلهء او رسوا و مفتضح نكند » يعقوبى نقل كرده در تاريخ خود ، ج 2 ، ص 124 و در كنز العمال ، ج 3 ، ص 88 حديث 12682 و در منتخب كنز ، ج 2 ، ص 413 چنين است كه عمر گفت : من جوان زيركى را مىبينم كه ان شاء الله جز براى حق گواهى نخواهد داد .
( 2 ) . تاريخ ابو الفداء ، ج 1 ، ص 171 .
( 3 ) . ابو عثمان عبد الرحمن بن مل بن عمرو بن عدى بن وهب بن ربيعة بن سعد بن كعب بن خزيمة بن كعب در زمان رسول خدا ( ص ) اسلام آورد و در جنگ قادسيه و جنگهاى بعدى شركت داشت و به سال 100 ه - . در حالى كه متجاوز از 130 سال عمر كرده بود از دنيا رفت .