تفسير :
ذلِكَ
- ( اين ) اشاره به آنچه درباره مريم و زكريا و يحيى گفته شد .
مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ
- ( از خبرهاى غيبى ) يعنى اخبارى كه از تو و قوم تو پنهان بود .
نُوحِيهِ إِلَيْكَ
- ( وحى ميكنيم به تو ) يعنى از راه اعجاز و براى تذكر و موعظه و عبرت به تو القاء مينمائيم و وجه معجزه بودن آن اينست كه انسان گذشته و غايب را يا از راه مطالعه كتاب و يا تعلم از ديگرى ميآموزد و راه ديگر منحصر بوحى الهى است و چون نبى اكرم اسلام ، نه كتاب خوانده و نه از كسى درس گرفته - زيرا نشو و نماى او در سر زمين پر از جهل و نادانى مكه بود كه نه اهل كتاب بودند و نه با سواد - خداوند بيان ميدارد كه اين وحى اوست بوى و در اين سخن دليل نبوت او نيز هست .
وَ ما كُنْتَ
- ( و نبودى ) اى محمد .
لَدَيْهِمْ
: ( نزد ايشان . )
إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ
: ( وقتى « در آب » افكندند قلمهايشان را ) كه به آن تورات را مىنوشتند يا ظرفهاى قرعه خود را كه در آن علامتهايى نهادند تا از روى آنها با قرعه بفهمند كه چه كسى بايد تكفل مريم را به عهده گيرد .
أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ
: ( كداميك مريم را سرپرستى كند ) در اين جمله چيزى افتاده و در تقدير است يعنى تا ببينند قرعه بنام كداميك ظاهر مىشود براى سر پرستى مريم و اين كلام در مقام تعجب و شگفت آورى است و براى اينست كه خداوند پيامبرش را از شدت حرص و علاقه آنها بر كفالت مريم بشگفت آرد ( از قتاده ) .
وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ
: ( و نزد ايشان نبودى آن دم كه مخاصمه ميكردند ) اين آيه مىرساند كه مشاجره احبار بر سر كفالت مريم به حد خصومت رسيده و در وقت اين مشاجره دو قول است :
1 - موقع ولادت او و آوردن مادر او را بكنيسه و بر سر تربيت و پرورش و مخارج او مشاجره بود و اين قول اكثر مفسران است .
2 - موقع بزرگى و بلوغ مريم و عجز زكريا از تربيت وى بوده است و اين آيه